कोल्हापुर वारी...

फोटू टाकणारच होतु, पण कॅमेरा हातात घेऊन फोटू काढण्यापेक्षा पोटपूजा महत्वाची वाटली.

प्रत्येक गडावर गेले की त्याबद्दलचा इतिहास जाणुन घेवुन.. छोटासा आपलाच अनुभव लिहिण्याची सवय असल्याने हे मुद्दे लक्षात आले.. तरीही चुक असल्यास सांगावे .. आणि फोटो येथे देता येत नसल्याने तेंव्हा असाच एक राहिलेला व्रुतांत येथे देत आहे.. त्यातील इतिहासाची शहानिशा करावी .. (आनि वरील फोटो मध्ये पन्हाळा पहावा) पन्हाळा . पन्हाळगडावर जाणारा सुखद हळुवार रस्ता गाडीने कधीच मागे टाकला होता .. हवेतील सुखद गारवा मनामध्ये रोमांच निर्माण करीत अलिंगण देत होता. जणु अनेक वर्षे तो, गडावर येणार्‍या प्रत्येक मराठी माणसाचे आदरतिथ्य असेच बिलगुन करतो असा भास झाला. प्रत्येक पावलागणीक इतिहास जींवत करण्याची आपसुक ताकदच पन्हाळ्यावर अस्तित्वात असल्याची जाणीव होत होती .. इतिहासामध्ये कधीच न पाहिलेल्या घटनांच्या, व्यक्तीमत्वांच्या प्रतिमा डोळ्यांसमोर उभ्या राहत होत्या. शिलाहार वंशीय भोजराज नृसिंह यांनी हा किल्ला ११७८-१२०९ या कालावधीत बांधला, आजही हिरवी लिपी पांघरुन.. गवताच्या हातात हात घेवुन बागडणारा पन्हाळा आपल्या मनात नवनिर्मितीचा उत्साह साठवत आहे असाच भास जाणवत होता. संभाजी महराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेली कोठी पाहिली की मन कित्येक वर्षे मागे जाते, आणि रुबाबदार .. तेजस्वी राजपुत्राची एक ओझरती प्रतिमा डोळ्यासमोर तरळून जाते. आजही त्या रुबाबाच्या नशेत वावरणारा तेथील एकनएक कण मराठा साम्राज्याच्या सर्वात तेजस्वी आणि पराक्रमी राजपुत्राची आठवण करुन देताना मन अभिमानाने भरुन येते. आभाळाच्या उंची ला भेदुन, पराक्रमाची गाथा मातीच्या सुंगंधासहीत पावन करणारे शुर सेनानी बाजीप्रभू यांचा पुर्णाकृतीत असलेल्या पुतळा पाहिला की त्यांचा आवेश म्हणजे स्वामीनिष्ठ आणि स्वराज्यनिष्ठ असणार्या शुर शेनानीची आपल्या कर्तव्याप्रती असणारी भक्ती आणि जीवाची बाजी लावुन राजनिष्ठा म्हनजे काय याची स्वराज्यात कोरली जाणारी ओळख स्पष्ट दिसते. चेहर्‍यावरील मर्दानी आवेश पाहुन मन १३ जुलै, इ.स. १६६० मध्ये गेल्या शिवाय राहत नाही ... अफजलखान या आदिलशहाच्या मुख्य सरदाराचा वध केल्यानंतर २८ नोव्हेंबर १६५९ मध्ये शिवाजी राजांनी हा किल्ला स्वराज्यात आणला, त्याला प्रत्युत्तर म्हणुन आदिलशहाने, ५०-६० हजार सैन्यानिशी सिद्धी जोहर या आपल्या सरदाराच्या सहाय्याने पन्हाळा ला वेढा घातला. ४ महिने,१० दिवस अडकुन पडल्यानंतर आणि गडावरील अन्न धान्य साठा संपु लागल्या नंतर, राज्यांना तेथुन निसटण्याचे प्रयत्न करावे लागले .. शिवा काशीद .. एक वीर मावळा, राज्यांच्या वेषात मुख्य दरवाजातुन आपल्या प्राणांची आहुती घेवुन सिद्धी जोहर कडे गेला आणि शिवाजी राजे पश्चीमेकडुन विशालगडाकडे निसटले. फसगत लक्षात येताच महाराजांना पकडण्यास घोडदळ धावले .. आणि यास रोखुन धरताना प्राण पणाने .. आवेशाने लढुन .. स्वताचे भाउ फुलाजी आणि मराठा मावळे यांच्या वीर मरणानंतरही, राजे विशाळगडावर पोहचेपर्यंत वीर बाजीप्रभु यांनी शत्रु सैनिकांना घोडखिंडीत (पावनखिंड) अडवुन ठेवले. स्वताच्या शरीरातील रक्ताचा एक थेंब असे पर्यंत फक्त राजेंच्या सुखरुप पोहचण्याची वाट पाहताना आपले बलिदान दिलेल्या या शुरवीर योध्यास मनापासुन प्रणाम . ६-७ तास चाललेल्या युद्ध संग्राम, बाजीप्रभुंच्या पुतळ्यातील आवेश पाहुन डोळ्यासमोरुन हालतच नाही, रक्त गरम होत होते.. आता ही छाती अभिमानाने फुलत होती ... समोर दिसणार्या हिरव्यागार दृष्याकडे ही नजर जात नव्हती , नजरेमध्ये तोच आवेश जाणवत होता .. स्वराज्यनिष्ठेचा . ---- गणेशा

दादुस, वर सांगितल्या प्रमाणे हा सगळा इतिहास त्या गाइडने सांगितला जो तिथलाच स्थानिक होता.

हर्षद राव, शिवरायांची मंदिरे अजूनही असावीत पण वर्षातून फ़क़्त एकदाच त्यांच्या जयंतीला उघडणारे हे एकमेव मंदिर असावे.

बाबूमोशाय, तसे कोल्हापुरात कोणत्याही लहानशा टपरीतली व हाटिलातली मिसळ हि चागलीच असते. पण तुमच्या माहितीसाठी सांगतो, कोल्हापूरला मुख्य स्थानकावर सह्याद्री नावाचे हॉटेल आहे तिथली मिसळ मला पेश्शल वाटली.

नाना, कोणतीही पूर्व नियोजित तयारी आणि माहिती नसताना पहिल्यांदाच कोल्हापूरला गेलो होतो त्यामुळे भवानी मंडप कि महाद्वार याचा गोंधळ उडाला.

होय अपर्णा तै, वर सांगितल्याप्रमाणे जाणकार मिपाकारंची मदत घ्यायला हवी होती. :(