माझं बालपण हे साधं होतं – म्हणजे फक्त शेजारी माझं नाव ऐकून मुलांना शाळेत घ्यायचे. मी रडायचो, तेव्हा पावसाळा यायचा. आणि मी हसायचो, तेव्हा उन्हाळा कमी व्हायचा.

पण आज मी सांगणार आहे ती मजेशीर, ती हृद्य आठवण – जीने माझ्या आयुष्यात मला एकदा पुन्हा स्वतःची महानता (म्हणजे रोजचंच) अनुभवायला दिली.

प्रा. अरुणकुमार यांनी मला प्रोजेक्टवर घेतलं – आणि त्यांनी असं करून खरं तर भारतीय विज्ञान विश्वात एक युगप्रवर्तक घटना घडवली.

प्रोजेक्ट सुरू झाला, मी २-३ महिने तिथे येत होतो. (येत होतो – म्हणजे येत होतो, जात होतो, काम काहीसं होत होतं, पण थोडंसं नाही होत होतं). सरांनी विचारलं,
“राजीव, काम का होत नाही?”
मी उत्तर दिलं,
“सर, संगणक मिळत नाही.”
(खरं तर मला “बुद्धीला पटणारा” संगणक हवा होता. पण तो मार्केटमध्ये अजून आलेला नाही.)

तेव्हा मला अवघड क्षण आला – मी ठरवलं, पगार न घेता नैतिकतेचा नवा कळस गाठायचा. माझा स्वाभिमान इतका उंच आहे की, माझ्या बँकेच्या खात्यात सुद्धा डिग्निटी साठून गेली होती

माझ्या वडिलांचं श्राद्ध होतं. मी इतका व्यस्त होतो (म्हणजे २ ईमेल लिहिले आणि ३ वेळा कॉफी प्यायलो) की रजा मागायला विसरलो. आई भडकली.
मी सरांना सांगितलं.
सर म्हणाले – “ओह माय गॉड, मी तुझ्या आईची माफी मागतो.”
(त्या क्षणी माझी आईही थोडीशी कन्फ्युज झाली – "हे कोण आहेत? देव आहेत का?" पण मी तिला समजावलं – "ते आहेत माझे सर, ज्यांना मी माफ करतो रोज.")

आई शांत झाली. आणि सरांना पुण्याला आईची माफी मागायला जायची वेळ आली नाही. कारण, ओबिव्हियसली, “मीच शांततेचा संदेशवाहक आहे.”

“नो वन कॅन सप्रेस यू फॉर टू लॉंग” – ह्या वाक्याच्या प्रभावामुळे मी आज इथे आहे

जेव्हा पीएचडीमध्ये त्रास झाला, तेव्हा मी माझ्या आतल्या गोंधळलेल्या बुद्धिमत्तेला म्हणालो – “राजीव, तू सप्रेस होतोस का कधी?”
उत्तर आलं – “नाही रे बाबा. मी तर कॉस्मिक एनर्जी आहे.”

आणि तेव्हा सरांनी दिलेला आशीर्वाद पुन्हा ऐकू आला –
“नो वन कॅन सप्रेस यु फॉर टू लॉंग”

म्हणजे, थोडक्यात सप्रेस होतो, पण फार काळ नाही. एखादा ब्रेक घेऊन मी पुन्हा उगम पावतो – जणू काही विंडोज अपडेटनंतर रिस्टार्ट झाल्यासारखा.

मी आहेच असाच

आजही माझ्या आठवणींच्या खोक्यात ही "हृद्य आणि मजेशीर" आठवण खास जपून ठेवली आहे –
ती वेळ,
तो पगार न घेण्याचा उग्र निर्णय,
ती माफी मागायची हायपोथेटिकल तयारी,
तो "नो वन कम्प्रेस" चा आत्मप्रगटीत आवाज...

हे सगळं मला रोज सांगतं – "राजीव, तू माणूस नाहीस, तू आठवण आहेस – तीपण सेल्फ-क्रिएटेड!"

आज मी ज्या उंचीवर आहे, तिथे ऑक्सिजन कमी असतो. पण मी श्वास घेत राहतो, कारण मी आहे राजीव – आत्मा, विद्वत्ता आणि विवेकाचं मूर्त स्वरूप.