बोका-ए-आझमला भावपूर्ण श्रध्दांजली

बोका गेला. अरे ४२ हे काय जायचे वय होते का?त्याला झालेल्या आजाराविषयी ६-७ महिन्यांपासूनच कल्पना होती आणि त्यातून तो बरा होणे फारच कठिण आहे हे पण माहित होते. तरीही मानवी वेडं मन शेवटपर्यंत हार मानायला तयार होत नाही. अगदी कालपर्यंत वाटत होते की काहीतरी चमत्कार होईल आणि एक दिवस व्हॉट्सअ‍ॅप ग्रुपवर त्याचे मेसेज बघायला मिळतील. पण आज ती वाईट बातमी समजली आणि मन दु:खाने भरून आले. मिपावर सदस्य अनेकविध नावे घेतात पण काही नावे अशी असतात की लगेच लक्ष वेधून घेतात. ऑनलाईन सदस्यांमध्ये तसेच एक नाव एकेदिवशी दिसले "बोका-ए-आझम". कुतुहल चाळवले गेल्यामुळे त्याचे सदस्यपान बघितले. पण त्यातून फार काही समजले नाही. पण २०१४ च्या विधानसभा निवडणुकांवरील चर्चांमधील एका प्रतिसादानंतर त्याचा मला व्य.नि आला. मग फोनवर बोलणे झाले. हळूहळू बोका म्हणजे काय चीज आहे हे समजून यायला लागले. त्याचे आणि माझे आवडीचे विषय सारखेच असल्यामुळे हळूहळू जवळीक कशी वाढत गेली हे कळलेच नाही. मागे मी मिपावर कधीतरी लिहिले होते की मला स्वातंत्र्योत्तर भारताच्या राजकीय इतिहासावर एक लेखमाला लिहायची आहे. अर्थात मी मुलखाचा आळशी माणूस असल्याने याविषयी मी काहीही पावले उचलली नाहीत. एक दिवस मला त्याचा फोन आला की त्याला पण त्या लेखमालेत सहभागी व्हायला आवडेल.त्या निमित्ताने दोन-तीन वेळा फोनवर बोलणे झाले. संदर्भासाठी पुस्तके कोणती वाचायची, कोणती मासिके चांगली वगैरे बोलणे झाले. आपण नीलकांतला सांगून एक संयुक्त आय.डी या लेखमालेसाठी म्हणूनच घेऊ हे पण तो म्हणाला. पण मीच त्याला म्हटले की अरे लेखमालेतला एकही लेख अजून तयार नाही. एवढ्यात संयुक्त आय.डी कशाला?नेहमीप्रमाणे मी चालढकल केली. पुढच्या महिन्यात काम सुरू करू, पुढच्या आठवड्यात काम सुरू करू असे म्हणत म्हणत एक वर्ष तरी उलटले असेल. :( रिचर्ड थेलरना मागच्या वर्षीचे नोबेल पारितोषिक मिळाल्याचे कळले का हा मेसेज मी त्याला लगेच केला होता. बहुतेक फोन नंबर बदलल्यामुळे त्याला तो मेसेज मिळाला नसावा. या वर्षी २ आणि ३ एप्रिलला पुण्यात गोखले इन्स्टिट्यूटमध्ये बिहेव्हिअरल इकॉनॉमिक्सवर वर्कशॉप झाले. या वर्कशॉपविषयी मला १५ मार्चच्या आसपास कळले. त्या वर्कशॉपला रिचर्ड थेलर यांचे विद्यार्थी प्रा. दिलीप सोमण येणार होते. त्यामुळे तिथे मी न जायचा प्रश्नच नव्हता. मी लगेचच जायचे नक्की केले आणि पैसे पण भरले. त्या वर्कशॉपला बोक्याने पण यावे असे मला फार वाटत होते. तसे मी त्याला कळवले पण. त्यावर त्याचे काहीच उत्तर नाही. बरं वर्कशॉपला येणे शक्य झाले नाही तरी मी २ एप्रिलला पुण्यात असेन तेव्हा निदान भेटू तरी असा मेसेजही त्याला टाकला. त्यालाही त्याचे थोडे त्रोटकच उत्तर आले. त्याच्या वाढदिवसाच्या दिवशी मी बाहेरगावी होतो. तिथून त्याला वाढदिवसाच्या शुभेच्छा देण्यासाठी मेसेज केला. त्यालाही नुसते _/\_ एवढेच उत्तर त्याचे आले. २ एप्रिलला वर्कशॉपसाठी पुण्यात असताना त्याच्याकडून कसलाच संपर्क झाला नाही. बोका असे काही करत आहे म्हणजे नक्कीच काहीतरी बिघडले आहे हे समजलेच. सर्वकाही आलबेल असते तर तो किती उत्साहाने भेटायला आला असता. त्यानंतर महिन्याभराने म्हणजे २ मे रोजी ध्यानीमनी नसताना ऑफिसजवळ तो मला भेटला. त्यावेळी त्याने त्याला झालेल्या आजाराविषयी सांगितले. आणि त्या बोलण्यातून कळले की तो एप्रिलच्या पहिल्या आठवड्यातच त्याच्या आजारासाठीच्या चाचण्या करायला गेला होता. :( :( खरं सांगायचं तर त्यानंतर काय बोलावे हे खरोखरच सुचेना. तरी मी त्याला उसने अवसान आणून धीर द्यायचा खोटा प्रयत्न करत होतो. तो दर दोन आठवड्यांनंतरच्या शनीवारी चेंबूरला हॉस्पिटलमध्ये उपचारासाठी येतो हे कळले. पुढची तारीख १९ मे होती. त्याला म्हटले की मी तिथे तुला भेटायला येईन. त्याप्रमाणे त्याला भेटायला गेलो होतो. त्याचे उपचार म्हणजे कुठल्या बंद खोलीत होणार नव्हते तर सलाईनद्वारे होणार होते त्यामुळे त्याच्या खोलीतही जाता आले. आमच्या नेहमीप्रमाणे गप्पा झाल्या. असा काही आजार त्याला झाला आहे हे कोणाला खरेच वाटले नसते त्याला बघून. हळूहळू त्याचा आजार वाढत गेला. रोग शरीरात बराच जास्त पसरला असल्यामुळे चेंबूरच्या हॉस्पिटलमधला तो उपचार करून काहीही फायदा होणार नाही असे डॉक्टरांचे मत झाले असे एकदा मेसेजवर त्याने कळवले. तेव्हाच कल्पना आली की वाईट बातमी कधीतरी येणार. :( :( मग त्याच्याशी संपर्क व्हायचे प्रमाणही कमी झाले. दसर्‍याच्या शुभेच्छा, दिवाळीच्या शुभेच्छा असे मेसेज इतपतच संपर्क राहिला. खरं सांगायचं तर त्याच्याशी काय बोलावे हे खरोखरच मला समजत नव्हते. दिवाळीच्या शुभेच्छांचा त्याला पाठवलेला मेसेज त्याने बघितला पण नव्हता. तेव्हा त्याची प्रकृती अजून ढासळली असेल ही कल्पना आली. आणि शेवटी आज ती कटू बातमी आलीच. बोका, तुला मी खूप मिस करणार आहे. तुझ्यासारखे चतुरस्त्र माहिती असलेले आणि तितकेच विनयशील लोक फार नसतात. तुझी उणीव नक्कीच भासणार आहे. फार तर चार वर्षांपासूनची थोडीची ओळख, १०-१२ फोन आणि मेसेज इतकाच काय तो आपला संपर्क झाला. ३-४ वेळाच भेटलो असू. तरीही खूप वर्षांपासून तुला ओळखत आहे असे वाटायचे. एक गोष्ट सांगतो. मी तुझ्यासारखा कष्टाळू नाही. त्यामुळे त्या लेखमालेचे काम माझ्याकडून कधी आणि किती होईल हे मला माहित नाही. पण समजा शक्य झाले तर जितके लेख होतील तितके तुला भेटायला यायच्या आधी एखाद्या ब्लॉगवर जरूर लिहेन. वचन वगैरे देत नाही. फार स्वार्थी आहे मी. माझा जीव त्या वचनासाठी टांगणीला नाही लावायचा मला आणि तसे करायची टापच नाही माझ्यात.... :( :( :( :( :(