मास्तर, जरा नैतिकतेने र्‍हावा....!!!

आनि ज्या अर्थी आमचा काही भाग संपादीत झाला त्यावरुन शासनाने काढलेला आदेश योग्यच आहे आणि त्याची गरजच होती असं सिद्ध होत आहे हे संपादकांना कळाले नसावे का?

>>आमचं काय आम्हीबी माणूस आहोत तेव्हा आमचं बरं चालू आहे. Smile वा ! वा ! छान ! छान !! >>असलं म्हणजे कसलं ? अस्लं म्हणजे ज्याच्या आठवणींनी अचानक पहाटे झोपमोड होते आणि मग हमीपत्राची कागदं डोळ्यासमोर येऊन झोप लागत नाही तसलं ;)

हा खरा हाडाचा शिक्षक. सतत शिकण्यास उत्सुक. तुमच्यासारखे अजुन १०० शिक्षक जरी भारतात झाले तरी भारताची प्रगती होईल.

सहमत आहे. ज्यांना भानगडी करायच्या आहेत ते एक काय १० हमीपत्रे देतील आणि मग विद्यार्थ्यांना धमकावून पाहिजे त्या अनैतिक गोष्टी करतील. ज्यांना असे काही करायचं नाही त्यांने हमीपत्र दिलं काय आणि नाही काय, काय फरक पडणार आहे?

खरय, 'ना आगा ना पिछा','उचलली जीभ आणि लावली टाळूला' हे वाकप्रचार शिक्षक समुदायाला या निमीत्ताने आठवले असतील तर नवल नाही.स्त्रीयांचा इतर क्षेत्रा प्रमाणेच शैक्षणिक क्षेत्रातील सुरक्षीतता आणि संबंधीत प्रश्नांबाबत जागरूकता महत्वाची आहे नाही असे नाही;शैक्षणिकक्षेत्रातील इतर बाबीतील नैतीकतेच्या परंपरागत सांस्कृतीक भिंती बर्‍यापैकी ढासळत असल्या तरी सुरवाती पासून त्या इतपत मजबूत आहेत की शासकीय परिपत्रकात दिलेल्या विधाना इतपत स्तराचे सरसकट अधःपतन होण्याची शक्यता कमी वाटते.उलट आपल्याकडे स्त्रीयांचा शिक्षणक्षेत्रात मजबूत सहभाग आहे.परगावी एकट्या राहून सुद्दा आजच्या विद्यार्थिनी शिक्षण घेतातच पण परराज्यातूनही विद्यार्थिनी मोठ्या प्रमाणावर येतात. म्हणजे महाराष्ट्रातील शिक्षणात स्त्री सहभागाचे वातावरण पुरेसे विश्वासार्ह आहे त्याच वेळी ते तसेच रहावे किंवा सुधारणा व्हाव्यात म्हणुन काय करता येईल याचा शोध घेणे आणि सयुक्तीक स्टेप्स उचलणे चांगलेच. जे वाक्य वस्तुस्थितीच निदर्शक नाही त्या बद्दल प्राध्यापक संघटना मुद्दा उचलून धरतील,कदाचित संबंधीतांना चार कानपिचक्या मिळतील.थोड्या फार कालावधीत मुद्दा विस्मरणात जाईल. पण मला जाणवलेले काही मुद्दे जरा वेगळे आहेत.पहिल हे कि ते वाक्य आपल्याला का खटकतय, कारण वाक्यात अंशतः अतीरंजन आहे, वस्तुस्थितीस धरून नाही, अपवादावरून नियम सिद्ध करू पहाणारी तार्कीक विसंगती आहे.ते वाक्य आल कुठून कदाचित विधीमंडळातील अबकड राजकीय व्यक्तीने विधान केले आणि अधिकारी वर्गाने झापडबंद पद्धतीने कॉपीपेस्ट मारले. एक अतीशयोक्ती पुर्ण विधान या वेळी खटकल पण संदर्भांचा अभ्यासपुर्णतेचा अभाव, तार्किक विसंगती असणे या गोष्टी या एका विधानापुरत्या मर्यादीत आहेत का आमच्या संस्कृतीचा अविभाज्य भाग बनू पहात आहेत ? भारताला प्रमाण देऊन लेखनाची संस्कृती जशी आहे,तशी अप्रमाण नि:संदर्भ अतर्क्य स्मृती पुराण लिहिण्याचाही इतिहास मोठा आहे यातला नियम कोणता आणि अपवाद कोणता आपण सारे जाणतोच.बेफाम विधानांची राजकीय संस्कृती तशी नवीन नाही, स्वातंत्र्योत्तार काळात ती वाढत गेली त्याच्या कारणांचा बारकाइने निरीक्षण केले असता मला जाणवणारी कारण, सहसा टॉपचा लिडर एक विधान करतो, आणि कार्यकर्ता आणि चाहते तीच री ओढतात/ बाजू पुन्हा मांडतात.यातील बहुसंख्य राजकीय व्यक्तींकडे आपली बाजू कार्यकर्त्यांपर्यंत पोहोचवण्याचे दोनच मार्ग असतात सभेत काहीतरी बोला मग श्रोता इतर ठिकाणी पुन्हा बोलेल पण हा सभेचाही मार्ग पुरेशी पब्लिसिटी देत नाही राहता राहीला वृत्तपत्रादी मास मिडीया मग अस काही तरी बोला की ज्याला मास मिडियातन पब्लिसिटी मिळेल.विधान जेवढ टोकाच असेल तेवढ पब्लिसिटी मिळण सोप आणि कार्यकर्ता आणि चाहता वर्ग समाधान पावतो.अशा विधानांना संदर्भ नसोत, तार्कीक विसंगती असोत विचारत कोण ? काळ सोकावण्याच दुसर कारण संदर्भ मागणे तार्किक विसंगती दाखवून, देणे हि महत्वाची जबाबदारी भारतीय मिडियाने किती व्यवस्थीत सांभाळली हे बाहेरच्यांपेक्षा माध्यमातल्या व्यक्तींना विचारलेल बर. लास्ट बट नॉट लीस्ट तर्कसुसंगत संदर्भांसहीत अभ्यासपुर्ण बोलण लिहिण याच विद्यार्थी दसेतचतच शास्त्र शुद्ध प्रशिक्षण आणि तयारी करून घेण्याची पहिली जबाबदारी कुणाची ? शिक्षण क्षेत्राचीच ना ?जी आर्ट्स फॅकल्टी सर्वाधिक पत्रकार आणि वकील मंडळी पुरवते तेथील तर्कशास्त्र विषयाच शिक्षणाची काय स्थिती आहे त्या बद्दल बिरुटे सरांकडून जाणून घेणे आवडेल. आर्टस फॅकल्टीकरता महाविद्यालयीन शिक्षणात तर्क्शास्त्र आणि तर्कदोष हे विषय तेही मातृभाषेतून कव्हर केले जातात पण त्या विषयातील पारिभाषिक शब्दांच्या क्लिष्टता पातळी आपण कशी मो़जतो त्या बद्दल काय केल जात. त्या विषयाची जी तयारी महाविद्यालयातून ती कशी घेतली जाते.विज्ञान आणि अंधश्रद्धा निर्मुलन क्षेत्रातील लोकांनीही तार्कीक उणीवा आणि तर्कदोष या क्षेत्रात किती काम केले आहे.अनेक मराठी संकेतस्थळे आणि अनुदिन्यांवरील चर्चांमध्ये तर्कदोष तार्कीक विसंगती दाखवून देण्याकरता तर्कशास्त्र कितपत व्यवस्थीत वापरल जात ? राजकीय क्षेत्रात उठबस असलेल्या विधान मंडळात असलेल्या प्राध्यापक मंडळींनी आपल्या राजकीय मित्रांचे जरा तर्कशास्त्राचे पाठ घेण्यास काय हरकत आहे ? शिक्षण क्षेत्रात अंशतः प्रयत्न करणारी मंडळी आहेत नाही असे नाही.नसत्या कारणानी विवादात पडलेली व्यंगचित्रांची विद्यार्थ्यांना ओळख हा तार्कीक विसंगती बाबतीत विद्यार्थी जीवनात जागरूकता निर्माण करण्याचा चांगला प्रयत्न होता.जी गोष्ट उद्द्या विस्मरणात जाणार आहे मिपा करांच्या भाषेत माहितगार एवढा पाक का ओतत आहेत हा ही प्रश्न काही जणांना पडू शकतो.पण संदर्भांचा अभाव आणि तार्कीक उणीवा या बद्दल धागे काढण्याची मनोमन इच्छा मागे पासून आहे ते तसे येत्या काळात सवडी नुसार काढेन. तेव्हा बिरुटेस सरांना मला माझे मन मोकळे करण्याची संधी दिल्या बद्दल धन्यवाद

नैतिकतेची व्याख्या नेमकेपणाने सांगता येणार नाही.

त्यामुळे

योग्य, अयोग्य,इष्ट-अनिष्ट, चांगले-वाईट

हेही प्रत्येकाचे वेगळेच असणार आहे. कारण "मी" ह्या व्यक्तिमत्वाचा जो घेर आहे तो "स्वार्थ" साध्य सर्व घटना,कृती,साहित्य हे नैतिकच समजणार. पण मग समूहाला त्या घटना, कृती , साहित्य जर साध्य नसेल तर ते अनैतिकच वाटणार. इथे घटना म्हणजे एखादे टेंडर,कृती म्हणजे लाच आणि साहित्य म्हणजे पैसा असेल किंवा घटना म्हणजे शरीरसंबध कृती ते घडून यावेत म्हणून केलेले प्रयत्न असतील आणि साहित्य म्हणजे पुरुष किंवा स्त्री असेल.....मग हे सर्व ज्या "मी" चे असेल तो त्याच्या दृष्टीने जगण्याची धडपड, शरीराची भूक वगैरे लेबल्स लाऊन समर्थन करेल आणि तेच जर समूह त्याला विरोध करेल अनैतिक ठरवेल. थोडक्यात तुमचे "नैतिक" आमचे "अनैतिक" असू शकते; तेव्हा नैतिकता हि नेहमी दुसर्याने सांभाळायची असते असेच वर्तन "समूह" करताना दिसतो.

सहमत. डिटेलवार प्रतिसाद आहे.

तुम्हाला भारतात संघटनेच/संस्था चालाण्याच मुलभूत स्वातंत्र्य आहे पॅरेलल वुमनसेल चालवा.तेही नाही जमल तर त्या विशीष्ट शिक्षकांशिवाय प्रॉब्लेम डिस्कस करण्याकरता इतर चांगले शिक्षक शिक्षीका नसतात का ?

तुम्ही फारच आयडियल बोलताय असं नाही का वाटत आहे तुम्हाला? मी स्वतः आत्ताच्या काळातील हॉस्टेलला राहिलेली एक विद्यार्थिनी आहे. या अशा लंपट शिक्षकांच्या विरोधात आवाज उठवण्याचं काम आम्ही एकत्र राहून केलेलं आहे. प्रॉब्लेम्स डिस्कस करुन अशा विषयांवर सोल्यूशन्स निघतात का? शिक्षणक्षेत्र ही काही आदरणीय लोकांची पंढरी, निदान आजच्या काळाततरी, नाहीच आहे हे मी सांगायला नको. हे विषय अपवादात्मक नाहीत, अगदी रोज घडणारे आहेत. बहुसंख्य समाज चांगला आहे असं मान्य करुन चाललं, तर या विषयात शिक्षण काय, कुठल्याही क्षेत्रात बोलण्यासारखंच काय राहतं? दहा लोकांपैकी एक असा असेल तर ते प्रमाण कमी वाटतं. पण लाखामधे दहा हजार हे प्रमाण तेच असलं, तरी दुर्लक्ष करण्याजोगं नाही. आणि या अपवादात्मक घटना नक्कीच नाहीत. तुमच्या ओळखीतल्या कॉलेज विद्यार्थिनींना विश्वासात घेतलंत, तर प्रत्येक कॉलेजमधील अनेक उदाहरणं ऐकायला मिळतील. 'मुलींनी आवाज उठवावा, निर्भीड बनावं' टायप सल्ले सगळीकडे मिळतात. पण निर्भीड झालेल्या मुलींना प्रथितयश महाविद्यालयांमधे, इतर अनेक विद्यार्थिनींचा पाठिंबा असतानासुद्धा काय वागणूक मिळते हे पाहिलंय स्वतः. शिक्षक तर सोडा, साध्या कॉलेजच्या वॉचमनवर कारवाई होत नाही. 'कॉलेजचं नाव बदनाम होतं म्हणून' प्रकरणं दडपली जाणे हे अगदी रोजचं आहे. आणि बरं शिक्षकी पेशा तर इतका पवित्र, की नेहमीप्रमाणे 'कॉलेजचीच मुलगी ती, तिनेच अडकवलं' ही सहानुभूती आहेच की पाठीशी.

वुमनसेलशी बोलू शकत नाही पण परिपत्रक निघालकी जनरलाईज्ड आरोपबाजी करण्याकरता आम्ही बोलू शकतो

यात तुम्हीपण एक जनरलायजेशन करताय असं नाही का वाटत आहे?

पण स्त्रीयांच्या सुरक्षेकरता आवश्यक नेमक्या रचनात्मक सुधारणा कराव्यात या करता आमच्या कडे काही प्रस्ताव त्यावर अ‍ॅक्टीव्ह कार्यवाही हवी का नको.

हे असे परिपत्रक हे अशा सुधारणांच्या दृष्टीने एक पाऊल मानले जावे असे मला वाटते. माझा मुद्दा हा आहे,की या प्रकारचं परिपत्रक मुळात खटकतंच का? जर इंडस्ट्रीमधली सेक्शुअल हॅरासमेंट हा इतका चर्चिला जाणारा विषय आहे, तर शिक्षण क्षेत्रात असं काही घडत नाही, घडलं तरी कमी प्रमाणात असतं हा भोळेपणा कशाला?