शिर्डीतून मराठी हद्दपार? म.टा.तील लेख.

कुठल्याच आपल्या 'मराठी' मित्राला वाईटपणा घेऊन मराठीतच बोल असे आग्रहाने सांगायचे नसते. १०१% सहमत

इथे आपल्या पातळीवरूनही मी विचार केला आहे. मला भारतात अनेक ठिकाणी प्रवास करायला आवडतो, आणि यात मला अभिमानही वाटतो. पण भारतातल्या सर्व भाषा शिकण्याइतपत ग्रहणशक्ती माझ्यापाशी राहिलेली नाही. (बाळपणी नवीन भाषा शिकता येई, पण आता ते दिवस गेले.) त्यामुळे अन्यभाषक भागांत माझी सोय झाली तर त्या गावातील पर्यटनसेवांचे मी मनापासून आभार मानतो. अशा ठिकाणी मी माझे पैसे खर्च करतो, म्हणजे तिथल्या लोकांचाही काही फायदा होतोच - म्हणजे माझे आभार नुसते "बोलाचा भात बोलाची कढी" नाहीत. आता अध्यात्माच्या पातळीवर नाही, तर व्यवहाराच्या पातळीवर बोलूया. लोक येतील तर त्यांची राहाण्याखाण्याची सोय होण्याची मागणी बाजारात होईलच. अन्यभाषक भक्त ज्या प्रमाणात येतील त्या प्रमाणात अन्य भाषांत त्या सेवांची जाहिरात होईल हे तर अपेक्षितच आहे - त्यात बाजाराच्या दृष्टीने आक्षेपार्ह काहीच नाही. उलट "अशी जाहिरात करू नका" असे दुकानदाराला सांगितले, तर "आपल्यापाशी माल आहे असे समोरच्या गिर्‍हाइकाला सांगू नका" अशा प्रकारची मुस्कटदाबी होईल. आता वैयक्तिक पातळीवरून "हे अन्यभाषक लोक इथे का येतात" या प्रश्नाचा विचार माझ्या तरी मनाला लवकर उमगत नाही - कारण अर्थातच मी "अन्यभाषक" नाही. फारतर "मी अन्यभाषक प्रांतांत का जातो" हे उत्तर देता येईल - वर दिले आहे. त्यामुळे नेमका हा प्रकार समजायचा असेल, तर अन्यभाषकांना शिर्डीचे आकर्षण का आहे ते त्यांच्या दृष्टिकोनातूनच समजावे लागेल. म्हणून अन्यभाषक भक्त का येतात, हे कळण्यासाठी "ते विश्वात्मक संत आहेत" या तत्त्वाचा आधार घ्यावा लागतो. (अवश्य घ्यावा लागतो - हे त्या तत्त्वाच्या आड दडणे नव्हे.) अन्यभाषक गिर्‍हाइके शिर्डीच्या बाजारात या मोठ्या प्रमाणात नसावीत असे तुमचे मत त्यानंतरही असेल, तर त्यांची साईबाबांवरील भक्ती (मराठी शिकल्याशिवाय) अयोग्य का आहे, हे तुम्हाला अन्यभाषकांना समजावून सांगावे लागेल. अन्यभाषकांचा असा अनुनय तुम्हाला पटत नसेल, तर मराठी हिसका दाखवून त्यांना येण्यापासून परावृत्त करण्याची तयारी पाहिजे. (पण त्यामुळे मराठी भाविकांविरुद्ध अन्य प्रांतांत असा हिसका दाखवला जाऊ शकेल.) आता मी खुद्द शिर्डीला जाऊन दहाएक वर्षे झाली आहेत (मी तिथे मराठीतच बोललो), पण माझे कोणी ना कोणीतरी मराठीभाषक नातेवाईक दरवर्षी शिर्डीयात्रा करतातच. मला मराठी बोलल्यामुळे तेव्हा कोणी परकेपणा दाखवला नाही, आणि माझ्या कुठल्या नातेवाइकांनी मराठी असून आपली कुठली गैरसोय झाल्याचे सांगितले नाही. मराठी माणसालाही जर उत्तम सेवा मिळत असेल, तर "मराठी हद्दपार झाली" हे कुठल्या अर्थाने हे माहीत नाही. मुंबई आणि शिर्डी अर्थकारणाच्या दृष्टीने वेगळ्या जागा आहेत. त्यामुळे त्या दोन्ही ठिकाणबद्दलच्या चर्चेत बरेच वेगळे मुद्दे येतील. जसे - तुम्ही जर म्हणालात की बॉलिवूडमधून मराठी सिनेमे हद्दपार झाले आहेत तर मी लगेच पूर्ण सहमती देईन.

तूर्तास तरी नगरच्या जिल्हाधिकार्‍यांचे आम्ही अभिनंदन करतो.. परंतु प्रत्यक्षात त्यांच्या आदेशाची अंमलबजावणी होऊन जेव्हा सर्व दुकानांच्या पाट्या मराठीत झळकू लागतील तो दिवस खरा! आपला, (अजूनही विश्वास नसलेला) साईभक्त तात्या.