एक मजेशीर आणि हृद्य आठवण

(वरील फोटोतील प्रा० अरूणकुमारांची आठवण... फोटो परत टाकल्याबद्दल क्षमस्व) प्रा० अरूणकुमारांनी मला त्यांच्याकडच्या प्रोजेक्टवर घेतल्यामुळे मला खूप भारी वाटत असे. ते आय०आय०टी०मध्ये अतिशय लहान वयात म्हणजे ऐन तिशीत पूर्ण प्रोफेसर म्हणून रूजू झाले होते. ज्यांना बर्कलेचे विद्वान ही काय चीज असते हे माहित नाही त्यांना सध्या पर्प्लेक्सीटीच्या अरविंद श्रीनिवासनचे उदाहरण अत्यंत उत्तम आहे. असो... आमचा प्रोजेक्ट सुरु झाला आणि साधारण २-३ महिन्यांनी काही तरी कारणामुळे माझ्याकडून अपेक्षित असलेले काम वेळेवर होऊ शकत नव्हते आणि सर तर शासनाला तारीख कबूल करून बसले होते. ज्या कारणांमुळे दिरंगाई झाली ती अतिशय योग्य होती आणि माझा काहीच दोष नव्हता. एक दिवस सरांनी मला बोलावून घेतले आणि म्हणाले, "राजीव, काम का होत नाहीये?" "सर, मला कामासाठी कंम्प्युटर मिळत नाहीये" "पण मला ते काही ऐकायचे नाही" "सर, पण..." "नथिंग डूइंग. तुला अपॉईंट्मेट देताना मला काय करावे लागले आहे, ते तुला माहिती आहे ना? डोण्ट लेट मी डाऊन." मला ती वाक्ये भयानक झोंबली. नंतर दोन-तीन दिवस सतत आपण काहीही काम केलं नाही, हे विचार कोडगेपणा माहित नसल्यामुळे मनाला भयानक खात होते. मग मी एक विचार केला आणि मी त्या महिन्याचा पगार घ्यायला जायचं नाही असं ठरवलं. काम केलेलं नसेल तरी पगार घ्यायचा हे मनाला पटेना... त्या महिन्याचा पगार न घेतल्यामुळे आमच्या अकाउंट विभागाने सरांच्याकडे मी काम सोडून गेलो आहे का? अशी चवकशी केली. मी पगार न घेतल्यामुळे त्याना आश्चर्याचा धक्का बसला. त्यांनी मला बोलावून विचारणा केली. "राजीव, पगार का नाही घेतला?" "सर, तुम्ही म्हणालात की मी काम करत नाही. मग मी काम न करता पगार का घेऊ?" सरांनी कपाळाला हात मारला आणि म्हणाले, "अरे बाबा, मी कितीही रागवलो तरी पगार घ्यायचा नाही असा वेडेपणा करायचा नाही. गो ॲण्ड कलेक्ट युवर सॅलरी". मग काही दिवसांनी माझ्या वडिलांचे १लेच वर्षश्राद्ध होते. त्यासाठी मला कामाच्या प्रेशरमुळे रजा मागायची हिंमत झाली नाही. माझी आई त्यामुळे माझ्यावर (एकुलता एक असल्यामुळे) भडकली. त्यामुळे परत कामात लक्ष लागेनासे झाले. सरांच्या ते लक्षात आले, पण यावेळेला त्यांनी सौम्य स्वरात विचारले, "राजीव, काही प्रॉब्लेम आहे का?" "सर, मला माझ्या वडिलांच्या १ल्याच श्राद्धाला मी जाऊ शकलो नाही म्हणून आई खूप चिडली आहे". "ओह माय गॉड, मी आता पुण्याला जाईन तेव्हा तुझ्या आईला भेटून माफी मागेन." हा निरोप मी आईला कळवला आणि आईचा राग निवळला. सरांना आईची माफी मागायची वेळ अर्थातच आली नाही. काही लोकांच्या शब्दात ताकद असते. पुढे मी पुण्याला एका "नामवंत" संशोधन मंदिरात रूजू झालो तेव्हा संचालकांनी पाळलेल्या एक व्यक्तीने मी त्याच्या हाताखाली पी०एच०डी० करावी म्हणून माझा अनन्वित छळ केला. मी सरांना त्याबद्दल सांगत असे, तेव्हा ते मला म्हणत - "राजीव, पी०एच०डी० इज शॉर्टटर्म मॅरेज. तुझ्या सारख्या व्यक्तीने ज्या ठिकाणी आणि ज्याच्या हाताखाली पी०एच०डी० करायची त्यांचा कमीतकमी एकवर्षाचा अनुभव घेतल्याशिवाय रजिस्टर करायचे नाही, आणि लक्षात ठेव, नोवन कॅन सप्रेस यु फॉर टू लॉंग". "नोवन कॅन सप्रेस यु फॉर टू लॉंग", या आशीर्वादाने मला नंतर अनेक लढायात प्रचंड मानसिक ताकद दिली...