भटकंती गावाकडची २०२२-भाग १ : चांदवडची काही मंदिरे

लग्नानंतर गेल्या ३६ वर्षात दरवर्षी काही ना काही कामानिमित्त किंवा भेटीगाठींसाठी मुंबईहून गावी जाणे होतच असते. सुरुवातीच्या दहा वर्षांत बसने किंवा रेल्वेने होणारा प्रवास नंतर चारचाकीने होऊ लागला. पहाटे नव्या मुंबईतून निघालो की नाशिक-चांदवड-मालेगाव-धुळे मार्गे संध्याकाळपर्यंत जळगांव भागात पोहचायचे. आमची पहिली गाडी होती प्रीमिअर 'पद्मिनी". सेकंड हॅन्ड . इंजिनमध्ये दुरुस्तीचे काही काम करायची आवश्यकता असावी. दर १००-१५० किमीला रेडिएटरमध्ये पाणी टाकावे लागायचे. नाशिकच्या पुढे गेले की ऊन तापायला सुरुवात व्हायची. गाडीला वातानुकूल यंत्रणा नसल्याने खूप उकाडा व्हायचा. त्यातच गावाकडच्या रस्त्यांची स्थिती दयनीय. यामुळे वेळ तर लागायचाच पण थकवाही जाणवायचा. आमची "पद्मिनी". माझ्याकडे असलेल्या एकदोनच फोटोंपैकी एक फोटो . गाडीने खूप चांगली सेवा दिली. आम्ही जवळपास दहा वर्षे ही गाडी वापरली. त्यानंतर आली नवी कोरी Let's Go मारुतीची 'अल्टो' आणि पहिल्याच पावसाळ्यात २६ जुलै च्या धुंवाधार पावसामुळे तुंबलेल्या पाण्यात पूर्णपणे बुडाली. इंजिनमध्ये काही बिघाड झाला नाही पण काही इलेक्ट्रॉनिक सुटे भाग खराब झाले. लाखभर खर्च आला. पण विमा कंपनीकडून संपूर्ण भरपाई मिळाली. यानंतर ही गाडीही दहा वर्षे वापरली. नंतर कंपनीला अल्टो परत देऊन मुलीने आताची 'स्विफ्ट डिझायर' घेतली. या गाडीनेही आतापर्यंत बरीच भटकंती केली आहे. भंडारदरा परिसरातील एक फोटो पूर्वीपेक्षा आता परिस्थिती बरीचशी बदलली आहे. मुंबई -आग्रा महामार्ग खूप सुधारला आहे. कसारा घाटात जाण्या येण्याचा मार्ग वेगवेगळा झाल्याने सहसा वाहतूक कोंडी होत नाही. गावाकडच्या रस्त्यांमध्येही गेल्या दोन वर्षात कमालीची सुधारणा झाली आहे. त्यामुळे हल्ली गावचा प्रवास पूर्वीच्या मानाने कमी वेळात आणि बराचसा सुखकर होतो. यावेळी सहज म्हणून माहेरी फेरी मारायची होती. सकाळी सहाला नवी मुंबई सोडली आणि कळवा मार्गे मुंबई-आग्रा महामार्गाला लागलो. शहापूरच्या आसपास 'श्री दत्त स्नॅक' ला नाश्ता करून पुढे निघालो. कसारा घाटात विशेष गर्दी नव्हती. नाशिकमधेही आता सहसा गर्दीचा त्रास होत नाही. शहर सुरु व्हायच्या आधी उड्डाणपुलावर चढलो की आपण शहर संपल्यावरच बाहेर पडतो. ओझर, पिंपळगाव(बसवंत) पार झाले. चांदवडच्या डोंगर रांगा दिसायला लागल्या. चांदवडचा घाट सुरु झाला. नवीन रस्त्याला विशेष असा चढ नाहीच. गावी लवकर पोहचण्याची घाई नव्हती. अजून साडे अकराच वाजले होते त्यामळे थोडे थांबून महामार्गालगतची दोन चार मंदिरे पाहून पुढे जायचे ठरवले. १. रेणुका माता मंदिर घाट चढून आलो की महामार्गाला लागूनच जुना रस्ता आहे. येथे गाडी पार्क करून मंदिरात जाता येते. तांबकडा डोंगराच्या कुशीत हे मंदिर असून मंदिरासाठी खाली उतरण्याकरिता पायऱ्या तसेच उतरता रस्ताही आहे. दुसरा एक रस्ता चांदवड गावाकडून येतो. काही पायऱ्या चढल्यावर मुख्य दगडी दरवाजा आहे. सन १७४० च्या आसपास महाराणी आहिल्याबाई होळकरांनी मंदिराचा जीर्णोद्धार केल्याचे कळते. आहिल्याबाई रेणुकामातेच्या उपासक होत्या व त्या चांदवडमधील महालातून भुयारी मार्गे मंदिरात जात असत असे सांगितल्या जाते. दगडी दरवाजा. दरवाज्याच्या दोन्ही बाजूस देव्हड्या आहेत. दरवाजातून आत आल्यावर दोन्ही बाजूस सुंदर दीपमाळा आहेत. दगडी फरशीचे आवार पार केल्यावर मंदिरात प्रवेश होतो. मंदिरात प्रवेश करताच दिसणारी पितळी घंटा व सुंदर घुमट दर्शनासाठी चहुबाजूने असणाऱ्या पडवीतून जावे लागते. रेणुका मातेचे दर्शन २. प्राचीन गणेश मंदिर (इच्छापूर्ती गणेश मंदिर / गणेशबारितील गणपती /बारीतील गणपती ) रेणुका मंदिराजवळच मुंबईहून येताना महामार्गाच्या डावीकडे वडबारे गावाकडे जाण्याच्या वाटेवर हे मंदिर आहे.मंदिराची स्थापणा होळकर काळात झाल्याचे कळते. मंदिराचा जीर्णोद्धार १९७१-७२ मध्ये करण्यात आला आहे. जालावर मिळालेली माहिती : बीडचे मूळ रहीवासी बाबा पाटील यांना होळकरांनी आपल्या पदरी १७३० मध्ये ठेवले. तेव्हा त्यांनी वडबारे गावाची स्थापना व होळकरांची सेवा ही दोन कामे सुरु केली. असाच एकदा डोंगरात फेरफटका मारतांना त्यांना बारीत स्वयंभू गणेशमुर्ति प्राप्त झाली. त्यांनी मुर्तीची स्थापना केली' त्यामुळे या गणपतीला बारीतील गणपती व बारीला गणेशबारी असे म्हटले जाते. महामार्गापासून मंदिराकडे जाणारा रस्ता मंदिराचे प्रवेशद्वार मंदिर गणेश दर्शन भक्त निवास ३. शनी मंदिर वेळ झाला होता म्हणून हे मंदिर आम्ही परतीच्या प्रवासात पहिले. मालेगावकडून येताना राहुड घाट चढून आल्यावर डावीकडे वरदडी या गावाजवळ हे मंदिर आहे.चांदवडच्या अलीकडे साधारण दहा किमी. मंदिराबद्दलची आख्यायिका सांगणारा माहिती फलक सभामंडपातील हनुमान मुख्य मंदिरातील राहू, केतू, शनेश्वर व गणेश मूर्ती मंदिरासमोरील शनीचा दगड राजा विक्रमादित्य यांचा अश्वारूढ पुतळा नवीन मंदिर ४. चंद्रेश्वर महादेव मंदिर रेणुका मातेच्या मंदिराजवळच असलेल्या डोंगरावर हे मंदिर आहे. मंदिर उंचावर असून आता सिमेंट काँक्रीटचा पक्का रस्ता झाल्याने थेट मंदिरापर्यंत गाडी जाऊ शकते. मुख्य मंदिर मंदिराच्या सभामंडपात सुरेख नंदी आहे. गर्भगृहात सुबक शिवलिंग आहे. मंदिराचा इतिहास सांगणारा फलक मंदिर परिसरात मूर्तींचे अथवा मंदिराच्या बांधकामातील अनेक भग्न अवशेष दिसतात. येथून आजूबाजूचा परिसर व डोंगर माथ्यांचे नयनरम्य दर्शन होते. दोन तास मस्त भटकल्यावर पुढच्या प्रवासाला निघालो. मालेगावच्या आसपास जेवण करून धुळे,अमळनेर, चोपडा मार्गे माझे माहेर 'गोरगावले' येथे सायंकाळी पोहचलो. क्रमश: