करोना विषाणू COVID-19 भारतातील अपयश साखळी आणि फैलाव

"...हे नक्की खरे आहे प्रतेक बाधित व्यकी हा corona badhit व्यक्तीच्या संपर्कात आल्या मुळे बाधित झाला आहे?..." आपला भारतीय तत्वज्ञानातल्या मिथ्यावादावर विश्वास असून कोरोना फैलाव केवळ भास आहेत असा भास होत नाहीए ना ? कि आजार वीषाणूंपेक्षा वेगळ्या काही जादूने पसरतो आहे असे वाटते ? पृत्वी गोल असल्याचे आणि विज्ञान नाकारणारी मंडळी अजूनही भूतलावर नक्कीच आहेत नाही असे नाही. आपल्या नजरेतून सुटले असल्यास वीषाणू म्हणजे काय आणि त्यांच्या प्रसार पद्धतीची किमान स्वरुपाची माहिती मिपावरील जाणकार मंडळींनी दिली आहेच. संपर्क एकतर प्रत्यक्ष असेल किंवा अप्रत्यक्ष म्हणजे बाधीत व्यक्तीने बाधीत केलेल्या वातावरण अथवा वस्तुशी संपर्क झाला की वीषाणू संसर्गाला पुरे. जिथे लोक्संख्या घनता (गर्दी) अधिक तेथे प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष संपर्क अधिक कसा होणे सहाजिक नाही का ? मी तर वर पुणे आणि धारावी बद्दलचे संदर्भदुवे ही दिलेले आहेत. कॉमन टॉयलेट ही यांची एक प्रमुख समस्या आहे. घरात नेटाने बसलेल्या व्यक्तीलाही नैसर्गिक विधीला स्वच्छता गृहाचा आधार घ्यावाच लागतो (माझे व्यक्तिगत मत म्हणाल तर कॉमन बाथरुम या समस्येस अधिक कारणीभूत होऊ शकतात, कारण स्नान करताना गरम पाण्याने श्वसन संस्थेतील म्युकस मोकळा होतो आणि सर्वसाधारणपणे साबणाने धुतला जावयास हवा पण क्रमातील बारकावे पाळले गेले नाही तर व्यक्ती नंतर शिंकतील आणि आपल्याकडे टॉवेलसारख्या गोष्टी शेअर होणे ते धुतलेले न धुतलेले कपडे एकाच दोरीवर येणे असे असंख्य प्रकार संभाव्य आहेत. अगदी भारतीय घर झाडण्याची प्रथा सर्वसाधारणपणे (नाकाला कोणताही मास्क न लावता) वाकुन झाडण्याची आहे आणि अगदी वाकुन झाडतानाही पॅथोजेन श्वसनसंस्थेत जाणार नाही यावर काही अभ्यास आहेत का हे हे मिपावरील तज्ञांनी सांगावे पण मला अशीही एक शक्यता असू शकते असे वाटते.

हे नक्की खरे आहे का की मास्क आपले रक्षण करतो? हे नक्की खरे आहे का आता पर्यंत बाधित झालेले हात धुवत नव्हते,मास्क वापरात नव्हते,santizer वापरात नव्हते?

तुमचा शारिरीक अंतर आणि मास्कचे प्रकार या बद्दल काही गोंधळ होतो आहे का ? असाच इतरांचाही होत असणार पण जरासा कॉमनसेन्स आणि लॉजीक वापरले की हा गोंधळ खरे तर टळावयास हवा ते होताना दिसत नाही. एकत्तर असंख्य लोकांना आपल्याला अजून कोणतेही लक्षण दिसत नाही म्हणजे आपली इम्युनिटी उत्तम आहे याचा फाजील अहंकार दिसतो आहे . इम्युनिटी स्टॅटीक नव्हे डायनॅमिक असावी , वीषाणूच्या एका म्युटेशनला शरीराने यशस्वी तोंड दिले म्हणजे दुसर्‍याही म्युटेशनला तोंड देईलच शक्यता वाढली तरी गॅरंटी देणे शक्य नसावे. आणि समजा तुम्हाला लक्षणे दिसली नाहीतरी वीषाणूंचे तुम्ही तुमच्याही नकळत गुप्त वाहक (जिवंत जैविक अस्त्र) असू शकता. तुम्हाला स्वतःला संसर्ग होऊ नये म्हणून पॉपीप्रॉपीलीन मटेरीअल ने बनलेला मास्क हवा की केवळ जो वीषाणूंचा आकाराचे पॅथोजेन गाळू शकतो. साधा मास्क लावणे तुम्हाला स्वतःला संसर्ग न होण्याची गॅरंटी देत नाही ! जिंकलात ? थांबा जरासे, साधा मास्क लावल्याने तुमचे शिंकणे आणि बोलताना उडणारे तुषार लांबवर जाणार नाहीत म्हणजे सर्वांनीच मास्क वापरला तर हवेत उडणार्‍या तुषारांचे प्रमाण निश्चित्पणे कमी असेल. शारिरीक अंतर जेवढे अधिक तेवढे वातावरणातील वीषाणूंचे प्रमाण कमी आणि शारिरीक अंतर जेवढे कमी तेवढी वातावरणातील वीषाणू संख्या वाढण्याची आणि शवसनात येण्याची शक्यता अधिक, म्हणजेच अधिकतम शारीरीक अंतर न राखलेल्या आणि मास्क न वापरलेल्या वातावरणापेक्षा सर्वांनी अधिकतम शारिरीक अंतर राखलेले आणि मास्क वापरलेले वातावरण तुलनेने अधिक वीषाणू सुरक्षीत असेल. पण ज्या व्यक्तींना जसे की सर्वीस काऊंटर वरील व्यक्ती दुकानदार विवीध सेवा देणारे यांना जवळून भेटणार्‍या अनेक व्यक्तींशी संपर्क येतो तेवढी साधा मास्क वापरुनही संसर्ग शक्यता वाढते कारण साधा मास्क हा फुलप्रूफ नाहीच त्यामुळे ज्यांना दिवसाभरात अनेक व्यक्तींशी जवळून संपर्क येणार आहे त्यांनी एन ९५ मास्क वापरणे उत्तम आणि व्यावसायिकांना ते परवडूही शकते. समजा असंख्य लोकांच्या संपर्कात येणार्‍या १०० पैकी २० लोकांनी जरी एन ९५ मास्क वापरले तर संसर्गाची शक्यताही १/५ ने घटेल. जास्त वापरली तर जास्त घटेल.. लॉकडाऊनने आख्खी इकॉनॉमीआणि अर्थार्जन थांबवण्याच्या मानाने अधिक शारीरीक अंतर आणि मास्क वापरणे, आणि शरीर, हात , वातावरण आणि प्रत्येकवस्तु निर्जंतूक ठेवण्याचा अधिकतम प्रयत्न ही खुप छोटी तडजोड आहे पण समाज तेवढेही करत नसेल एकमेका सहाय्य करु एवजी एकमेका वीषाणू देऊ वागत असेल असा समाज नतद्रष्ट आणि डार्वीनच्या भाषेत नॉट स्मार्ट इनफ फॉर सर्वायवल म्हणावे लागेल.

सोशल डिस्टन्सिंग आणि त्या अनुषंगाने आवश्यक असलेला आपल्या अनेक सवयींतील बदल ही आपली सामाजिक जबाबदारीच नव्हे तर राष्ट्रीय कर्तव्य देखील आहे,

माझे मतः अगदी, अधिकतम शारीरीक अंतर + मास्कचा अधिकतम वापर (चार पेक्षा अधिक किंवा आजारी व्यक्तीच्या संपर्कात येत असाल तर साधा का होईना मास्क वापराच , दहा पेक्षा अधिक व्यक्तींच्या संपर्कात येत असाल आणि खिशाला परवडले तर एन ९५ पॉलीप्रॉपीलीन मास्क वापराच) + हात, कपडे, ज्या ज्या गोष्टीला हात लागतो लागू शकतो किंवा सार्वजनिक धूळ जाऊ शकते अशा सर्वांचे उष्ण पाणी आणि साबणाने निर्जंतुकीकरण + एका वेळी चार पेक्षा अधिक व्यक्ती असतील अशी ठिकाणे शक्यतोवर टाळणे आणि त्या चार लोकांनीही एकमेकांपासून चार हात लांब रहाणे + घरात पुरेशी जागा असल्यास एका खोलीत दोन किंवा तीन पेक्षा अधिक व्यक्तींनी एकत्र येण्याचे प्रमाण कमी करणे किंवा घरातल्या घरातही शक्य तेवढे अधिक अंतर ठेवणे - अगदी दहा बाय दहाच्या खोलीत चार लोक चार कोपर्‍यात ठरवून बसल्यास किमान अंतर पाळणे शक्य असावे. जिथे १० बाय १० च्या खोलीत चार पेक्षा अधिक लोक आहेत त्यांनी एकत्रित रहाण्याच्या वेळेतला अर्धावेळ तरी मास्कचे पालन घरातही करावयास हवे.

लॉकडाऊन मुळे कोरोना नष्ट होणार नसून फक्त लांबणार आहे,

उपरोक्त अटींचे पालन जेवढे केले तेवढे लॉकडाऊनचे यश बरे होऊन वीषाणू १९ अधिक काळ दूर राहील आणि औषधी उपाय योजना उपलब्ध होई पर्यंत श्वास घेण्यास अवधी मिळेल.

१००% बरोबर. मूळ धाग्यात म्हंटलेले

भारतांतर्गत रेशनकार्ड कुठेही सहज न वापरता येणे यामुळे मजुर/कामगार वर्गास मिळणार्‍या मदतीवर मर्यादा येऊन हा कामगार वर्ग प्रवास करुन आजार भारतभर पसरवत आहे.

हे काही समजले नाही.

तरी विषाणू पसरतो म्हणजे साखळी ची अजुन एक कडी असावी जी उजेडात नाही . असे मला सुचवायचे होते.

जागतिक व्यापार कमी असलेल्या आणि आंतरराष्ट्रीय प्रवास कमी असलेल्या एखाद्या समुहात हा वीषाणू दबून आणि आंतरराष्ट्रीय वैद्यकांच्या लक्षात न येता अस्तीत्वात असण्याची कमी असली तरी शक्यता राहतेच. किंवा चीनच्या विशीष्ट डॉक्टरच्याही तो उशीरा लक्षात आलेला असू शकतो. जर चीनी डॉक्टरला शंका वाटली नसती तर न्युमोनीआचा एखादा प्रकार म्हणून मृत्यू नोंदवले जात राहीले असते आणि चिनी डॉक्टरा लक्षात येण्याच्या आधीही अनेक रुग्णांचा प्रवास झालेला नसेलच असे नाही म्हणजे प्रसार आधीपासूनच चालू झाला पण जेनेटीक संशोधन आणि वाढीव टेस्टींग नंतर वेगाने रडारवर आला असे असू शकते. बाकी साधी सर्दीची साथ पसरु शकते तेवढ्या सहजतेने हा वीषाणू पसरु शकतो, सर्दी विकारांकडे सर्वसाधारणपणे कमी धोकादायक समजून दुर्लक्ष केले जात होतेच . आजार जाहीर झाल्या नंतर पण त्यात बहुतेक देशांनी मी लेखात म्हटल्या प्रमाणे अंगात ताप असलेले सोडून इतर सर्वांना जाऊ दिले. भारतातील लोकल मधील आणि इतर अनेक ठिकाणची गर्दी, ते मुंबईची लोकल ते युरोमेरीकेतील २० २५ मजल्या पेक्षा अधिक उंच इमारतींच्या लिफ्ट्सचा विचार करा. मग धार्मीक कार्यक्रम ते लग्न आणि पार्ट्या ते युरोमेरीकन आणि आफ्रीकन संस्कृतीतील शुक्रवार संध्याकाळ/रात्रीच्या पार्ट्या आल्या. प्रसार दोन महिने आधीच झालेला असेल तरी आजार बळावण्यास पुरेसे असावे. बाकी चीन ने मुद्दाम घडवल्याची शक्यता मला फारशी वाटत नाही.

काही प्रमाणात सहमत पण

lockdown मुळे किती नियंत्रण आले असे बरेच जण म्हणत आहेत पण आरोग्यव्यवस्था पुरेशी नसल्यामुळे लोकडाऊन ची वेळ आली ह्याबद्दल कोणी बोलत नाही तो वेगळा विषय आहे

हीच सत्य परिस्थितीती आहे. आरोग्य सुविधांच्या बाबतीत तसं बघितलं तर खूप मागासलेला आहे आपला देश! पण केवळ लॉक डाउन मुळे त्या आपुऱ्या व्यवस्थेत देखील प्रगत/ विकसीत देशांनाही मागे टकुम खंबीरपणे उभा आहे आपला देश! रोग प्रसाराचे प्रमाण दिवसेंदिवस वाढतच जाणार आहे ही काळ्या दगडावरची रेघ आहे. पण पुढे उद्भवणाऱ्या परिस्थितीला सामोरं जाण्याचे बळ ह्या आपुऱ्य अवस्थेत संबंधित कर्मचाऱ्यांना आणि सामान्य नागरिकांना देण्याचे काम चोख बजावले आहे ह्या लॉकडाउनने!

१. घशातील वा नाकातील द्रव घेतला जातो. २.पी सी आर -पोलिमरेज चेन रिऍक्शन तंत्राने विशिष्ट व्हायरसचा आर एन ए ( रायबोज न्यूक्लिक ऍसिड ) हे जेनेटिक मटेरियल असेल तर टेस्ट पॉसिटीव्ह येते. यासाठी लक्षण दिसायलाच पाहिजे असे काही नाही ! ३. लक्षणे असूनही टेस्ट निगेटिव्ह येऊ शकते. कारण यात दिसणारी लक्षणे इतर आजारातही दिसतात. ४.टेस्ट साठीअपुरा म्युकस घेतला तर चुकीने टेस्ट निगेटीव्ह येऊन शकते. ५. विषाणूंच्या प्रवेशानंतर लगेच टेस्ट झाली असेल तर अपुऱ्या विषाणू मुळे रिपोर्ट निगेटीव्ह येऊ शकतो. ६- सर्वात महत्वाचे ---- विषाणू जीवाणू यान्च्याशी साम्प्रत चा वा सम्पलेला लढा याविशयी माहिती इम्युनोग्लोबिन्स ( एकूण ५ प्रकारचे अ‍ॅन्टी बॉडी ) याचे रक्तातील तसेच लिम्फ द्रवातील अस्तित्व टेस्ट करून विजय झाला आहे वा लढाई चालू आहे याचा मागोवा घेता येतो. सध्या जगात कोरोना विषाणू च्या बाबतीत अशी टेस्ट उपलब्ध नाही. सबब एखादा लढून औषध न घेता बरा झाला आहे हे खात्रीने सांगण्याचा मर्ग उपलब्ध नाही.