समुद्रसौन्दर्य - लघुलेख

काजवे आपण सर्वांनीच पहिले आहेत. सूक्ष्म प्रकाशपुंज काळोख्या रात्री चमचमताना फार सुंदर दिसतात. या प्रकाशाचे गुपित दडले आहे त्यांच्या शरीरातील जैवप्रभा निर्माण करणाऱ्या ल्युसीफरीन व तत्सम फोटोप्रोटीन रसायनात. काजव्यांव्यतिरिक्त अन्य काही जीवांमध्येही हि क्षमता असते. यातील बहुसंख्य जीव खोल समुद्रात, जिथे सूर्य प्रकाश पोहोचू शकत नाही अशा खोल पाण्यात राहतात व त्यामुळे निसर्गाने त्यातील काही जीवांना त्या परिस्थितीत जगण्यासाठी हि विशेष क्षमता प्रदान केली आहे. काही जीव खोल गुंफांमध्ये आढळतात. पण सहजी सापडणारे कदाचित काजवेच. अहुपे-भीमाशंकर परिसरात दोन तीन प्रकारची चमकणारी बुरशी पावसाळ्यात पाहावयास मिळते पण एकंदर दुर्मिळच. अशाच एका अनोख्या प्रकाशाची ओळख...

हे एक प्रकारचे शैवाल उष्ण प्रदेशात आढळते. मालदीवच्या चमचमणाऱ्या किनाऱ्याचे फोटो तुम्ही पहिले असतील, हेच ते शैवाल. हे अतिसूक्ष्म जीव दिवसा सूर्यप्रकाशातून ऊर्जा मिळवतात व रात्री त्या ऊर्जेचा वापर करून निळसर प्रभा उत्पन्न करतात. हि खरेतर त्यांची संरक्षण व्यवस्था आहे, लाजाळूच्या पानांप्रमाणे धक्का लागल्यावरची हि त्यांची प्रतिक्रिया. त्यामुळे विशेषतः लाटा येणाऱ्या पाण्यात त्यांचे अस्तित्व असेल तर त्या निळसर लाटा अतिशय सुंदर दिसतात. पाणी शांत असेल तर त्यातून जाणारी होडी किंवा नुसती हाताने केलेली खळबळ यामुळे सुद्धा तेथील पाणी निळसर प्रकाशात उजळून जाते.

अलीकडे दक्षिण अमेरिकेत कोलोम्बिया मध्ये कार्ताहेना जवळ आयला बार्रु जवळ हा अनोखा अनुभव आला. कार्ताहेना मधून कोलोम्बिया सहलीची सुरुवात केली आणि पहिल्याच दिवशी हे सरप्राईज. ज्या हॉस्टेल वर राहत होतो त्याने या जागेविषयी माहिती दिली. कार्ताहेना बरेच प्रसिद्ध ठिकाण असले तरी बीच शहरापासून बरेच लांब असल्याने इथे व त्यातही हि जागा पाहण्यासाठी क्वचितच लोक येतात. त्यामुळे बऱ्याच अंशी केवळ स्थानिक पर्यटकच दिसले, पण तेही केवळ प्लाया ब्लांका बीच वर. सूर्यास्तानंतर हॉस्टेल मालक मित्र एका लहानशा होडक्यातून हॉस्टेलवरच्या आम्हा चौघांना एक समुद्राचा खाडीसारखा आत आलेला भाग आहे तिथे घेऊन गेला. संथ पाण्यात या निळ्या प्रकाशात पोहोण्याचा मनसोक्त आनंद घेतला...