जनातलं, मनातलं

रसायनांचा धुमाकूळ आणि कर्करोगाचा भस्मासुर

ह
हेमंतकुमार
💬 118 प्रतिसाद
ज्याला जन्म आहे त्याला मृत्यू असतोच हे तर मूलभूत सत्य. पण हा मृत्यू निरोगी अवस्थेत शांत झोपेत किती जणांच्या वाट्याला येतो? फारच थोड्या. आयुष्यात मानवी शरीर हे कुठल्या ना कुठल्या रोगाची शिकार बनतेच. मग हा रोग शरीर पोखरत रुग्णास मृत्यूस नेतो. आज विविध रोगांमुळे होणाऱ्या मृत्युंमध्ये हृदयविकार हे आघाडीवर आहेत आणि त्याखालोखाल स्थान आहे ते कर्करोगाचे. सध्या जगभरात कर्करोगाने जवळपास ८० लाख लोक दरवर्षी मरण पावतात. हा आकडा दिवसेंदिवस वाढतच चालला आहे. चालू शतक संपेपर्यंत बहुधा कर्करोग हा हृदयविकाराला मागे टाकून ते अव्वल स्थान पटकावेल अशी चिन्हे दिसताहेत. आपल्याला कर्करोग का होतो? ढोबळ मानाने त्याची तीन कारणे आहेत: १. विविध किरणोत्सर्ग (रेडीएशन) २. अनेक प्रकारची रसायने, आणि ३. काही विषाणूंचा संसर्ग आपल्याला होणाऱ्या एकूण कर्करोगांपैकी सुमारे ८०% हे रसायनांमुळे होतात. हादरलात ना हा आकडा ऐकून? पण ते वास्तव आहे. आज माणसाने विविध कारणांसाठी बनवलेल्या रसायनांची संख्या एक लाखाच्या आसपास आहे! या रसायनांशी आपला अनेक प्रकारे संपर्क येतो. त्याचे अनेक दुष्परिणाम आपल्याला भोगावे लागतात आणि कर्करोग हा त्यापैकीच एक. रसायनांचे विविध स्त्रोत, त्यांच्यामुळे कर्करोग का होतो, कोणती रसायने जास्त घातक आहेत आणि त्यापासून वाचण्यासाठी आपण कोणते प्रतिबंधात्मक उपाय करू शकतो यांचा आढावा या लेखात घेत आहे. या विषयाची व्याप्ती मोठी असल्याने पुढील मुद्द्यांच्या आधारे विवेचन करतो: १. रसायनांशी आपल्या संपर्काचे मार्ग २. रसायने आणि कर्करोगाची कारणमीमांसा ३. कर्करोगकारक रसायनांची उदाहरणे आणि ४. प्रतिबंधात्मक उपाय रसायनांशी आपल्या संपर्काचे मार्ग रसायने आपल्या शरीरात हवा, पाणी, अन्न अथवा त्वचेमार्फत शिरू शकतात. त्यांचे स्त्रोत हे खालीलप्रमाणे असू शकतात: १. अन्नातील नैसर्गिक घटक : उदा. Aflatoxin हे दाणे, मका व सोयाबीन यांच्यात असते. २. रासायनिक शेतीतील पिके : या विषयावर गेल्या दहा वर्षात अनेक माध्यमांतून भरपूर दळण दळले गेले आहे. अधिक लिहिणे नलगे. ३. अन्न-प्रक्रिया : एखादे उकळलेले खाद्यतेल तळणासाठी वारंवार वापरुन त्यात aromatic hydrocarbons तयार होतात. हा प्रकार कनिष्ठ दर्जाच्या खानावळीत हमखास होतो. ४. व्यसने : उदा. तंबाकूतील अनेक रसायने आणि अल्कोहोल ५. हवा व पाण्याचे प्रदूषण : कारखान्यांतून सोडली जाणारी अनेक रसायने. ६. विशिष्ट उद्योगधंदे : उदा. Asbestos हे वाहन आणि बांधकाम उद्योगात वापरले जाते, तर aromatic amines ही रबर उद्योगात वापरतात. ७. रोगोपचारासाठी वापरलेली औषधे : उदा. cyclophosphamide हे काही कर्करोगांच्या उपचारासाठी वापरलेले औषध अन्य काही कर्करोग निर्माण करू शकते! आहे की नाही हा विरोधाभास? रसायने आणि कर्करोगाची कारणमीमांसा कर्करोगकारक रसायने ही आपल्या पेशींमध्ये शिरून थेट DNA वर हल्ला चढवतात. परिणामी काही जनुकीय बदल होतात. मग विशिष्ट प्रथिनांची मोठ्या प्रमाणात निर्मिती होते आणि त्यांच्या प्रभावाखाली पेशींची अनियंत्रित वाढ होते. हाच तो कर्करोग. अर्थात अशा प्रकारे होऊ शकणारा कर्करोग खालील घटकांवर अवलंबून असतो: १. रसायनाचे शरीरात जाणारे प्रमाण २. रसायन-संपर्काचा दीर्घ कालावधी ३. कर्करोग होण्यासाठीची जनुकीय अनुकुलता आणि ४. शरीराची कमकुवत प्रतिकारशक्ती ह्या सर्व घटकांच्या एकत्रित परिणामातून कर्करोग होतो (multifactorial disease). काही वेळेस गप्पांच्या अड्ड्यात आपल्याला “अहो, आमचे ते काका रोज पन्नासेक तरी सिगारेटी फुंकायचे, तरी वयाच्या ८०व्या वर्षापर्यंत कसे ठणठणीत होते” अशा छापाची विधाने कधीमधी ऐकायला मिळतात. याचे स्पष्टीकरण वरील चार कारणांमध्ये दडलेले असते. अर्थात अशी उदाहरणे ही अपवाद म्हणून सोडून द्यायची असतात. एखादे रसायन जर ९५% लोकांना घातक ठरले असेल तर त्याकडे गांभीर्याने बघितले पाहिजे. कर्करोगकारक रसायनांची उदाहरणे या संदर्भात अनेक रसायनांकडे ‘संशयित’ म्हणून बघितले गेले आहे. साधारणपणे त्यांचे दोन गटात वर्गीकरण करता येईल: १. कर्करोगकारक (carcinogenic) २. कर्करोगपूरक (co-carcinogenic) त्यापैकी सुमारे १०० रसायने ही आतापर्यंत माणसासाठी ‘कर्करोगकारक’ म्हणून सिद्ध झालेली आहेत. यातील एकेक रसायन हे स्वतंत्र प्रबंधाचा विषय होऊ शकेल. काही रसायनांचा संपर्क हा विशिष्ट व्यावसायिकांपुरता मर्यादित असतो. याउलट धूम्रपान आणि मद्यपान हे समाजातील खूप मोठ्या समूहांशी संबंधित विषय आहेत. त्यामुळे या लेखाच्या मर्यादेत या दोनच स्त्रोतांमधील रसायनांचा विचार आपण करणार आहोत. तंबाकूचे धूम्रपान जागतिक स्तरावर फुफ्फुसाचा कर्करोग हा कर्करोगांच्या यादीत प्रथम क्रमांकावर आहे. त्याचे सर्वात महत्वाचे कारण आहे अर्थातच धूम्रपान. या रोगाने जे मृत्यू होतात त्यापैकी ८०% लोक हे दीर्घकाळ धूम्रपान करणारे असतात. धूर ओढणे हे स्वतःसाठी आणि धूर सोडणे हे आजूबाजूला असणाऱ्यांना घातक असते! या धुरातील रसायनांचा तपशील असा आहे : • एकूण रसायने ७००० • त्यापैकी घातक २५० • कर्करोगकारक ६९ • कर्करोगकारक रसायनांमध्ये Acetaldehyde, Aromatic amines, Benzo[α]pyrene ही काही उदाहरणे. तंबाकूतील निकोटीन हे एक बहुचर्चित रसायन आहे. ते जबरदस्त व्यसनकारी आहे पण ते माणसात कर्करोगकारक असल्याचे अद्याप निर्विवाद सिद्ध झालेले नाही. तूर्तास त्याला कर्करोगपूरक म्हणता येईल. तंबाकू खाणे हा प्रकार आपल्याकडे भरपूर आहे. त्यातील nitrosamines हे तोंडाच्या कर्करोगास कारण ठरतात. भारतात हा कर्करोग पुरुषांमधील कर्करोगांच्या यादीत प्रथम क्रमांकावर आहे. अल्कोहोलचे सेवन अर्थात मद्यपान हे शीर्षक वाचताक्षणीच अनेकांच्या भुवया उंचावतील कारण हा अतिशय संवेदनशील विषय आहे ! जगभरातील सुशिक्षित समाजावर नजर टाकता एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते. अनेकांनी धूम्रपानाला आयुष्यातून हद्दपार केलेले आहे पण त्यांना मद्यपानाची संगत मात्र सोडवत नाही. संशोधकांचाही हा लाडका विषय! त्यामुळे बहुसंशोधित आणि बहुचर्चित. फक्त कर्करोगच नव्हे तर इतर अनेक आजारांशीही त्याचा कार्यकारणभाव जोडलेला आहे. त्यावरील भरपूर उलटसुलट माहिती माध्यमांतून उपलब्ध आहे. एक दशकापूर्वी अल्कोहोलला ‘कर्करोगपूरक’ इतपत लेबल लावलेले होते. आता मात्र ते ‘कर्करोगकारक’ च्या यादीत जाऊन बसले आहे. काही संशोधक त्याला ‘risk factor’ असे सुरक्षित लेबल लावणे पसंत करतात. तर आता जाणून घेऊयात याबाबतीतली ताजी घडामोड. ६ नोव्हेंबर २०१७ रोजी American Society of Clinical Oncology (ASCO) ने अल्कोहोल आणि कर्करोग याबाबत नियतकालिकात जाहीर निवेदन दिलेले आहे. ‘First-time Statement’ अशा विशेषणासह त्याला ठळक प्रसिद्धी दिलेली आहे. त्यातील महत्वाचे मुद्दे असे आहेत: १. अल्कोहोल हे पुढील सात अवयवांच्या कर्करोगास कारणीभूत ठरते (causal relationship) : तोंड, घसा, स्वरयंत्र, अन्ननलिका, यकृत, स्तन आणि मोठे आतडे. २. तर जठर आणि स्वादुपिंडाच्या बाबतीत मात्र ते ‘कर्करोगपूरक’ आहे. ३. दीर्घकाळ अतिरिक्त मद्यपानाने कर्करोगाचा खूप धोका संभवतो आणि प्रमाणात (moderate) पिणे सुद्धा सुरक्षित नाही. ४. वैधानिक इशारा : “ तुम्हाला जर कर्करोगाचा धोका कमी करायचा असेल, तर खूप कमी ‘प्या’ आणि जर तुम्ही ‘पित’च नसाल तर अल्कोहोलच्या नादीच लागू नका !” तर हे होते धूम्रपान आणि मद्यपानाशी संबंधित रसायनांचे विवेचन. अन्य रसायनांचा विचार विस्तारभयास्तव करीत नाही. प्रतिबंधात्मक उपाय संशोधनातील प्रगतीमुळे कर्करोगाच्या नवनव्या उपचारपद्धती विकसित होत आहेत. त्यामुळे जरी बऱ्याच कर्करोगांवर नियंत्रण मिळवणे शक्य झाले असले तरीही रोगप्रतिबंध हा कधीही श्रेष्ठ उपाय ठरतो. याबाबतीत जागतिक आरोग्य संघटनेने काही मार्गदर्शक तत्वे जारी केली आहेत. या लेखाच्या विषयालाही ती लागू आहेत. त्यानुसार काही कर्करोग-प्रतिबंधक उपाय असे आहेत : १. तंबाकूसेवन वर्ज्य २. अल्कोहोलसेवन अत्यल्प ३. आहारात ‘अ’, ‘इ’ व ‘क’ जीवनसत्वांचा भरपूर वापर. तेव्हा गाजर, पालेभाज्या आणि लिंबू दणकून खात रहा. ४. शरीराच्या वजनावर नियंत्रण, कारण अतिरिक्त चरबी ही पेशींमध्ये कर्करोगपूरक परिस्थिती निर्माण करते. आणि, ५. विविध वैद्यकिय ‘चाळणी परीक्षा’ (screening tests) नियमित करून घेणे. समारोप एकूण मानवी कर्करोगांपैकी सुमारे ८०% हे रसायनांमुळे होतात हे कटू सत्य आहे. आपण निर्माण केलेल्या रसायनांच्या बेलगाम वापरामुळे तीच आता आपल्यावर बूमरॅंग झाली आहेत. त्यांचा वापर आणि संपर्क शक्य तेवढा कमी केला पाहिजे. अन्नातून शरीरात जाणारी रसायने कमी करण्यासाठी सेंद्रिय शेतीचा प्रसार वेगाने झाला पाहिजे. व्यसनांपासून दूर राहणे हे तर सर्वस्वी आपल्याच हातात आहे. औद्योगिक-प्रदूषण नियंत्रण कठोरपणे झाले पाहिजे. रसायनांमुळे होणारा कर्करोग हा गंभीर सामाजिक आरोग्यविषय विषय आहे. तो रोखण्यासाठी विविध स्तरांवर युद्धपातळीवर अंमलबजावणी व्हायला हवी. अन्यथा कर्करोगाचा भस्मासुर हळूहळू मानवजातीला गिळंकृत करण्यासाठी टपून बसलेला आहे. *************************************
💬 प्रतिसाद (118)
ह
हेमंतकुमार Tue, 12/05/2017 - 08:06 नवीन
'भस्मासुर' शब्द अतिशयोक्ती वाटू शकेल. पण तो का वापरला ते सांगतो. या रोगाच्या जागतिक मृत्युंची आकडेवारी मी एका आंतरराष्ट्रीय पाठय पुस्तकातून घेतली आहे. याची दर अडीच वर्षांनी आवृत्ती निघते. गेल्या दोनमधील फरक बघा: 2013 : ६५ लाख मृ. 2015 : ८० लाख आता 2018 मध्ये..............?
उ
उपाशी बोका गुरुवार, 12/07/2017 - 04:50 नवीन
मान्य आहे की कर्करोग वाईट रोग आहे, पण जगातील सर्वात वाईट १० प्रकारच्या रोगांमध्ये त्याचा नंबर ५ वा आहे. कमी उत्पन्न असलेल्या देशात तर कर्करोग पहिल्या १० त पण नाही. अधिक उत्पन्न असलेल्या देशात त्याचा नंबर ४ आहे. हृदयाच्या विकाराने मरण्याची शक्यता कर्करोगाने मरण येण्यापेक्षा बरीच जास्त आहे. खरा धोका कुठून आहे? जागतिक मृत्युंची आकडेवारी अशी आहे: 1. Ischemic heart disease, or coronary artery disease - ८८ लाख 2. Stroke - ६२ लाख 3. Lower respiratory infections - ३२ लाख 4. Chronic obstructive pulmonary disease - ३१ लाख 5. Trachea, bronchus, and lung cancers - १७ लाख 6. Diabetes mellitus - १६ लाख 7. Alzheimer’s disease and other dementias - १५ लाख 8. Dehydration due to diarrheal diseases - १४ लाख 9. Tuberculosis - १३.७ लाख रस्त्यावरील अपघाती मृत्यू - १३.४ लाख 10. Cirrhosis - १२ लाख संदर्भः https://www.healthline.com/health/top-10-deadliest-diseases मूळ स्रोतः World Health Organization - http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/
ह
हेमंतकुमार गुरुवार, 12/07/2017 - 05:20 नवीन
उबो, माझी आकडेवारी Harper या पाठयपुस्तकातील आहे.त्यात कर्करोगाला क्र. 2 चे स्थान दिलेले आहे. तो संदर्भ मी सर्वोत्तम मानतो. त्यामुळे तुमच्या 4 या क्र. शी पूर्ण असहमत. आपण पुस्तक बघाच ही पुन्हा वि.
उ
उपाशी बोका गुरुवार, 12/07/2017 - 05:44 नवीन
अहो, पण तो माझ्या मनाचा रिपोर्ट नाहीये, World Health Organization चा रिपोर्ट बरोबर नाही, तुमचे पुस्तकच बरोबर आहे असे म्हणणे असेल तर प्रश्नच मिटला.
प
प्रकाश घाटपांडे Mon, 01/15/2018 - 07:34 नवीन
थोडक्यात म्हणजे जर तज्ञांचेच क्रमवारी विषयी मतभेद आहेत. तर सामान्यांचा अजूनच गोंधळ वाढतो.
S
ss_sameer Wed, 12/06/2017 - 16:02 नवीन
अतिशय सुंदर लेख, मलाही असेच वाटते आहे, जागेची तमा बाळगू नका, माहिती आवश्यक वाटली की लोक वाचतील नक्की...!
ह
हेमंतकुमार Wed, 12/06/2017 - 16:15 नवीन
समीर, उत्साहवर्धक प्रतिसादाबद्दल आभार !
S
ss_sameer Wed, 12/06/2017 - 16:21 नवीन
फारच सुंदर आणि उपयुक्त लेख. माझंही हेच मत आहे, स्थान आणि वेळ भयास्तव हात आखडता न घेता लिखाण करत राहा, माहिती कामाची वाटली की लोक वाचतातच वाचतात, शिवाय तुमची शैली देखील छान आहे, लगे रहो...!
न
नाखु गुरुवार, 12/07/2017 - 04:15 नवीन
वेगळ्या विषयावरील लिखाण आवडले.इतक सोपं करून आणि तपशीलवार सांगितले त्याबद्दल अभिनंदन आणखी लेखन करावे हीच विनंती नाखु
ह
हेमंतकुमार गुरुवार, 12/07/2017 - 06:26 नवीन
यापूर्वी मिपावरच इन्सुलिन, कोलेस्टेरॉल व हिमोग्लोबिन वर मी लेख लिहिले आहेत
अ
अनिरुद्ध.वैद्य गुरुवार, 12/07/2017 - 05:17 नवीन
अशाच एका चाय पे चर्चामध्ये मला मिळालेलं बोधामृतः हे सगळं करुन काय होणार? तर तुमचं आयुष्य वाढणार! पण कुठल? तर म्हातारपणातलं !! I rested my case there.
स
सुबोध खरे गुरुवार, 12/07/2017 - 05:52 नवीन
वैद्य साहेब व्हॉट्स अँप विद्यापीठात किंवा चाय पे चर्चा मध्ये मिळणारी माहिती विशिष्ट मनोवृत्तीने पसरवलेली असते आणि बहुसंख्य वेळेस ती भंपक असते. दारू पिऊन आणि सिगरेट पिऊन आपले आयुष्य कमी होते ते म्हातारपणात नव्हे तर आपले येते म्हणजेच आपला "तरुणपणाचा" काळ कमी होतो. मुद्दाम "अल्कोहोल आणि सेक्स" किंवा "सिगारेट आणि सेक्स" असे जालावर खोदून पहा. लैंगिक शैथिल्य(erectile dysfunction) पासून अवेळी वीर्योत्सर्जन(premature ejaculation) पर्यंत सर्वच्या सर्व दुष्परिणाम या दोन्ही पदार्थामुळे होतात.दारू मुळे माणसाच्या कल्पनाशक्तीला पंख फुटतात आणि आपण सर्वात शूर, वीर आणि देखणे आहोत असा आभास मात्र होतो. बाकी आपली शक्ती( लैंगिक सोडून इतर) सिगारेटचे किंवा दारूने वाढण्याची शक्यता नाहीच म्हणजे मग अशक्त आणि नपुंसक माणूस हा वृद्ध का तरुण हे सांगण्याची गरज नाहीच.
अ
अनिरुद्ध.वैद्य गुरुवार, 12/07/2017 - 12:15 नवीन
ते मला मिळालेलं बोधामृत होतं, मी त्याच्याशी सहमत नाहीच!
उ
उपाशी बोका गुरुवार, 12/07/2017 - 06:14 नवीन
दारू पिऊन आणि सिगरेट पिऊन म्हातारपण येत नाही कारण तुम्ही तरुणपणातच गचकता.
स
सुबोध खरे गुरुवार, 12/07/2017 - 06:20 नवीन
https://www.indiatimes.com/health/healthyliving/effects-of-alcohol-problems-of-alcohol-on-your-skin-and-eyes-242959.html Alcohol ages you Alcohol accelerates the ageing process by dehydrating our bodies. That’s why, after a night of heavy drinking, you are likely to wake up thirsty. Besides, it also forces our kidneys to work overtime to flush out all the toxins from the body. Excessive consumption of alcohol also leads to depletion of vitamin A within our bodies, which is needed by the skin for cell renewal. The result? Dry, greyish skin that’s prone to wrinkling. "The dehydrating effect of alcohol and depletion of anti-oxidants makes the skin susceptible to free radical-induced damage resulting in dull skin, darkening (hyperpigmentation), dark circles, coarse texture, and development of wrinkles. So drinking too much alcohol can make you age at a faster pace,
स
सुबोध खरे गुरुवार, 12/07/2017 - 05:23 नवीन
कर्करोगाबद्दल समग्र आणि व्यापक असा दृष्टिकोन असलेला लेख आहे. Cancer is a Preventable Disease that Requires Major Lifestyle Changes Abstract This year, more than 1 million Americans and more than 10 million people worldwide are expected to be diagnosed with cancer, a disease commonly believed to be preventable. Only 5–10% of all cancer cases can be attributed to genetic defects, whereas the remaining 90–95% have their roots in the environment and lifestyle. The lifestyle factors include cigarette smoking, diet (fried foods, red meat), alcohol, sun exposure, environmental pollutants, infections, stress, obesity, and physical inactivity. The evidence indicates that of all cancer-related deaths, almost 25–30% are due to tobacco, as many as 30–35% are linked to diet, about 15–20% are due to infections, and the remaining percentage are due to other factors like radiation, stress, physical activity, environmental pollutants etc. Therefore, cancer prevention requires smoking cessation, increased ingestion of fruits and vegetables, moderate use of alcohol, caloric restriction, exercise, avoidance of direct exposure to sunlight, minimal meat consumption, use of whole grains, use of vaccinations, and regular check-ups. In this review, we present evidence that inflammation is the link between the agents/factors that cause cancer and the agents that prevent it. In addition, we provide evidence that cancer is a preventable disease that requires major lifestyle changes. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2515569/
स
सुबोध खरे गुरुवार, 12/07/2017 - 05:29 नवीन
अजून काही दुवे http://www.cancerresearchuk.org/health-professional/cancer-statistics/risk/preventable-cancers#heading-Five http://www.telegraph.co.uk/news/health/news/12055206/Nine-in-10-cancers-caused-by-lifestyle.html अजून वेळ गेलेली नाही आजच आपली जीवनपद्धती सुधारा आणि कर्करोगापासून स्वतःचे आणि स्वतःच्या कुटुंबाचे रक्षण करा.
ह
हेमंतकुमार गुरुवार, 12/07/2017 - 06:20 नवीन
सुबोध, चांगली माहिती आभार
स
सालदार Fri, 12/08/2017 - 16:02 नवीन
उत्तम आणि माहितीपुर्ण लेख. अवांतर : मला पडलेला एक प्रश्न, वैद्यकिय शिक्षण हे इंग्रजीमध्ये असूनही जवळपास सगळेच डॉक्टर वैद्यकिय टर्म्स उत्तम मराठीत कसे समजाऊन सांगतात त्यांच्या पेशंटना? म्हणजे तसा काही स्वतंत्र अभ्यासक्रम असतो का?
ह
हेमंतकुमार Fri, 12/08/2017 - 16:32 नवीन
सालदा र, आभार ! तसा काही स्वतंत्र अभ्यासक्रम नसतो. मराठीप्रेमी डॉ ते आत्मसात करतात. ☺ तर तसे नसणारे मुद्दामहून इंग्रजीत बोलतात !
ह
हेमंतकुमार Sun, 12/10/2017 - 01:12 नवीन
आपणा सर्वांना लेख महत्त्वाचा वाटला याचे समाधान आहे. सर्वांच्या सहभागामुळे चर्चा उपयुक्त झाली याचा आनंद वाटतो. मनापासून आभार !
ए
एकविरा Fri, 12/15/2017 - 07:26 नवीन
मी वाचलय की खडे मीठ आणि हळदीच्या पाण्यात फळे ,भाज्या धुतल्या की रसायने निघतात . खरे आहे का?
ह
हेमंतकुमार Fri, 12/15/2017 - 13:09 नवीन
वरवरची निघत असावीत गाभ्यात पोचलेली ? माहीत नाही
अ
अनिंद्य Mon, 01/15/2018 - 11:07 नवीन
कुमार१, उत्तम लिहिता आहात. मला एक शंका आहे - कर्करोग झालेल्या पालकांच्या अपत्यांना कर्करोग होण्याची शक्यता अन्य लोकांपेक्षा जास्त असते का ? अनिंद्य
ह
हेमंतकुमार Mon, 01/15/2018 - 13:16 नवीन
अनिंद्य, आभार. कर्करोग झालेल्या पालकांच्या अपत्यांना कर्करोग होण्याची शक्यता अन्य लोकांपेक्षा जास्त असते का ? >> चांगला प्रश्न. ठराविक कर्करोग अनुवंशिक असतात. स्तन आणि दृष्टीपटलाचा कर्करोग ही त्याची महत्वाची उदाहरणे. ( आठवतंय का,अँजेलिना जोलीने तशी अनुवंशिकता असल्याने स्वताचे दोन्ही स्तन प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून काढून टाकले होते. अर्थात हा उपचार वादग्रस्त आहे.)
क
कलंत्री Sun, 01/21/2018 - 18:13 नवीन
गुटख्यामूळे कर्करोग होतो असा समज आहे याचा मलातरी लेख अथवा शंकासमाधानामध्ये उल्लेख आढळळा नाही. कृ. खुलासा व्हावा. माझ्या एका मित्राला तोंडाचा कर्करोगाचे निदान झाले असतांना त्याने मनापासून प्रार्थना केली आणि नंतरच्या निदानात तो कर्करोगमूक्त झाला असे मला त्याने सांगितले. याविषयावर ही लिहायला हवे. ( श्रध्दा अथवा अंधश्रद्धा अश्या दोन्ही बाजूने). बाकी लेख छानच होता हे नमूद करावेसे वाटते.
स
सुबोध खरे Sun, 01/21/2018 - 19:31 नवीन
India According to the National Report of Global Adult Tobacco Survey conducted in India and Bangladesh, the current prevalence of smokeless tobacco use is 25.9 and 27.2%, respectively. There are 30 different types of smokeless products available in these countries, including zarda, which contains dried and boiled tobacco leaves, limes, areca nut, additives, spices, and tannins [14]. Oral cancer accounts for 30 to 40% of cancer cases reported in India, and the most obvious cause is the extensive use of tobacco products, consumed via smoking and/or smokeless chewing products [15]. In addition, oral cancer occurrence is especially high in Uttar Pradesh in north India due to the extraordinary rate of consumption of smokeless tobacco products, such as paan and gutkha [16]. In India, the prevalence of oral cancer is high. It has been previously documented that besides other factors, the extensive use of paan, gutkha, and zarda could also contribute to the development of oral cancer [2]. In India, mostly children and teenagers chew gutkha occasionally or regularly. In Mumbai, 40% of school students and 70% of college students have been reported to regularly consume gutkha. Although some states of India have banned gutkha consumption due to its carcinogenic properties and other hazardous effects, it is still actively sold on the black market [2]. In addition, the widespread habit of paan and gutkha use is not limited to the Indian subcontinent, but extends to immigrants living in US and Europe [17-20]. In the Indian city of Wardha, gutkha was found to be used by approximately 46.4% of men and 20% of women [18]. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5543298/
स
सुबोध खरे Sun, 01/21/2018 - 19:32 नवीन
India According to the National Report of Global Adult Tobacco Survey conducted in India and Bangladesh, the current prevalence of smokeless tobacco use is 25.9 and 27.2%, respectively. There are 30 different types of smokeless products available in these countries, including zarda, which contains dried and boiled tobacco leaves, limes, areca nut, additives, spices, and tannins [14]. Oral cancer accounts for 30 to 40% of cancer cases reported in India, and the most obvious cause is the extensive use of tobacco products, consumed via smoking and/or smokeless chewing products [15]. In addition, oral cancer occurrence is especially high in Uttar Pradesh in north India due to the extraordinary rate of consumption of smokeless tobacco products, such as paan and gutkha [16]. In India, the prevalence of oral cancer is high. It has been previously documented that besides other factors, the extensive use of paan, gutkha, and zarda could also contribute to the development of oral cancer [2]. In India, mostly children and teenagers chew gutkha occasionally or regularly. In Mumbai, 40% of school students and 70% of college students have been reported to regularly consume gutkha. Although some states of India have banned gutkha consumption due to its carcinogenic properties and other hazardous effects, it is still actively sold on the black market [2]. In addition, the widespread habit of paan and gutkha use is not limited to the Indian subcontinent, but extends to immigrants living in US and Europe [17-20]. In the Indian city of Wardha, gutkha was found to be used by approximately 46.4% of men and 20% of women [18]. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5543298/
श
शेखरमोघे Mon, 01/22/2018 - 00:23 नवीन
कुमार्१जीनी लिहिलेल्या उत्तम लेखाला ही थोडी पुस्ती https://www.businessinsider.in/The-shocking-tale-of-Indias-Cancer-Train/articleshow/52690219.cms
ह
हेमंतकुमार Mon, 01/22/2018 - 05:30 नवीन
कलंत्री, सुबोध आणि शेखर , आभारी आहे. वाचकांच्या प्रतिसादातून विषयाचे गांभीर्य लक्षात येते.
ह
हेमंतकुमार Fri, 03/16/2018 - 13:18 नवीन
नुकत्याच भारत, चीन व अमेरिका येथील बाटलीबंद पाण्याच्या नमुना चाचणीचे निष्कर्ष हाती आले आहेत. त्यांत बिसलेरी सारख्या उत्पादनांचाही समावेश आहे : https://www.google.com/amp/www.livemint. सध्या महाराष्ट्रातही याची जोरदार चर्चा आहे. बघूया याला काही पर्याय सापडतोय का.
ह
हेमंतकुमार Tue, 05/22/2018 - 07:40 नवीन
.
ह
हेमंतकुमार Fri, 06/01/2018 - 12:14 नवीन
रसायनांचा हॉर्मोन्सवर होणारा दुष्परिणाम माझ्या अन्य लेखात इथे वाचता येईल : https://www.misalpav.com/node/42676
ह
हेमंतकुमार Mon, 07/23/2018 - 06:55 नवीन
गेल्या काही वर्षांत तरुण वयातील कर्करोगाचे प्रमाण वाढले आहे. त्यातील बरेच रुग्ण योग्य उपचारांनी बरे होतात. पण, त्यांना पुढील आयुष्यात इतर काही दीर्घकालीन आजारांना सामोरे जावे लागते. त्या आजारांत प्रामुख्याने थायरॉईड-कमतरतेचा समावेश असतो. या मुद्दयावर अधिक संशोधन चालू आहे.
ह
हेमंतकुमार Fri, 08/10/2018 - 05:56 नवीन
“ प्राणी अभ्यासातून कर्करोग नियंत्रणाकडे” हा आजच्या ‘सकाळ’ मधील लेख वाचनीय आहे. काही देवमासे कर्करोगमुक्त असतात तर हत्तीतील कर्करोगाचे प्रमाण खूप कमी आहे. याचे कारण त्यांच्यात असलेली विशिष्ट प्रथिने. त्या प्रथिनांशी संबंधित जनुके जर माणसात समाविष्ट करता आली तर रोग नियंत्रण शक्य होईल, असा लेखाचा सारांश आहे.
ह
हेमंतकुमार गुरुवार, 03/21/2019 - 07:33 नवीन
पाश्चिमात्य देशांत बरेच लोक आपल्या शेतात वा बागेतील वनस्पतींवर ‘Roundup’ हे तणनाशक फवारतात. Glyphosate या रसायनाने कर्करोग होऊ शकतो. काहीसे वादग्रस्त असे ते रसायन आहे. हा फवारा दीर्घकाळ वापरलेल्या दोघांना कर्करोग झाला. गेल्या वर्षभरात या दोघांनी तो फवारा बनवणाऱ्या कंपनी विरुद्ध दावे लावले होते. त्यांत न्यायालयाने फिर्यादीची बाजू मान्य केली असून कंपनीला जबरी दंड ठोठावला आहे. आता कंपनीने Glyphosateविरहित फवारा निर्मिला आहे.
ह
हेमंतकुमार Sat, 03/30/2019 - 05:14 नवीन
‘मोन्सॅन्टो’ला झटका (अग्रलेख) हे आजच्या 'सकाळ' मध्ये इथे वाचता येईलः https://www.esakal.com/sampadakiya/loksabha-election-2019-and-usa-court-...
ह
हेमंतकुमार Sun, 07/21/2019 - 07:58 नवीन
आजच्या लोकसत्तामध्ये सुभाष पाळेकरांचा नैसर्गिक शेतीवर छान लेख आहे: https://www.loksatta.com/vishesh-news/major-agricultural-problems-in-maharashtra-mpg-94-1934859/ …. कुठलेच 'खत' न वापरता ही शेती करतात.
ज
जालिम लोशन Sun, 07/21/2019 - 12:27 नवीन
age factor, anti metabolite medicines, papiloma virus ह्या contributing factors बद्दलपण माहिती पुरवा म्हणजे वाचकांमधे अकारण भिती निर्माण होणार नाही.
ह
हेमंतकुमार Sun, 07/21/2019 - 12:36 नवीन
जा लो, सूचना चांगली आहे. सवडीने विचार करतो. धन्यवाद
ह
हेमंतकुमार Fri, 08/16/2019 - 05:52 नवीन
"सिगारेट ओढणाऱ्या सर्वांना कर्करोग का होत नाही ? " या नेहमीच्या प्रश्नाबाबतचे एक नवीन संशोधन: सिगारेट मधील कर्करोगकारक घटकांचा नाश 'GST' या शरीरातील एन्झाईम द्वारा होतो. लोकसंख्येच्या सुमारे ५% लोकांत हे एन्झाइम नसते. त्यामुळे हे एन्झाइम नसलेल्या आणि बऱ्याच सिगारेट ओढणाऱ्या लोकांत रोगाची शक्यता वाढते.
ज
जॉनविक्क Fri, 08/16/2019 - 17:08 नवीन
की आयुर्वेदिक वा जडीबुटी उपचार करून अतिशय स्वस्तात कर्करोग बरा होऊ शकतो पण अनेकांचे आर्थिक गणित धोक्यात येईल म्हणून मोठे खेळाडू मुद्दाम हे नाकारतात व महाग औषधांचा बागुलबुवा उभा केला जातो. कोणी याबाबत खातरजमा करेल काय ?
ह
हेमंतकुमार Fri, 08/16/2019 - 17:46 नवीन
कायप्पा मजकूर कधीच गांभीर्याने घेता येत नाही. संबंधित माहितीचा अधिकृत संदर्भ असल्यासच चर्चा होऊ शकते.
ह
हेमंतकुमार गुरुवार, 08/29/2019 - 07:33 नवीन
विशिष्ट प्रतिजैविकांचा अतिवापर आणि मोठ्या आतड्याचा कर्करोग होण्याचा धोका याबाबत नवे संशोधन झाले आहे. पेनिसिलीन गटातील काही ( उदा. Ampicillin), imipenem, chloramphenicol, clindamycin अशी काही औषधे जर रुग्णांना दीर्घकाळ दिली तर वयाच्या साठीनंतर मोठ्या आतड्याच्या सुरवातीच्या भागाचा कर्करोग होण्याची शक्यता वाढते. या औषधांच्या अनियंत्रित वापराने आतड्यातील नैसर्गिक जंतूंचा समतोल बिघडतो. त्यातून तिथे कर्करोगपूरक परिस्थिती निर्माण होते. म्हणून प्रतिजैविके वापरताना हे मुद्दे महत्वाचे आहेत : १. ती कमीत कमी काळासाठी वापरावीत २. अशा औषधाची निवड करताना ते शक्यतो अधिक ताकदवान ( broad spectrum) प्रकारचे नसावे. ३. विषाणूजन्य आजारांत उठसूठ प्रतिजैविके वापरू नयेत.
ज
जॉनविक्क Fri, 08/30/2019 - 20:27 नवीन
त्यातून तिथे कर्करोगपूरक परिस्थिती निर्माण होते.
याचे विस्तृत वर्णन कुठे वाचायला मिळेल ? 2017-2018 ही दोन वर्षे मी मनसोक्त विमल व माणिकचंद गुटखा खाण्यात घालवली, त्याचे विशेष असे व्यसन लागेना म्हणून रोज घरी आल्यावर चक्कमनसोक्त तंबाखू मळून खायला सुरुवात केली. गंम्मत अशी की मला चक्क तंबाखू खाण्याचे व्यसनच लागले. ऑफिसमधे हे करणे शक्यच न्हवते कारण थुंकायची अडचण व interaction ही अवघड (म्हणून सिगारेट ओढायला सुरुवात केली) पण अख्खा दिवस अस्वस्थ जायचा व कधी ऑफिस सुटते व बार लावतो याचीच वाट बघत दिवस जात असे. खूप दिवसांनी एखादी गोष्ट ड्राईव्ह करत होती. चुन्यामुळे चामडी सोलवटली गेली तिखट लागले तरी तंबाखू लागायचीच. ज्याची आधी किळस वाटत होती ती सुरुवातीला आठवड्याला एक पुडी व नंतर अडीच दिवसात एक पुडी असे प्रमाण झाले. या काळात पचनसंस्था अफलातून सुधारली. अगदी हवे तेंव्हा डुबुक एकदम व्यवस्थित त्यामुळे तब्येत फ्रेश. पण ऍसिडिटी विचारू नका आणि तिखट हा शब्द ऐकून तोंड जळत होते. जरा ओव्हरच झाले आणि मला पहिल्यांदा व्यसनाधीन होणे म्हणजे काय हे समजले. तंबाखू सोडल्यावर अस्वस्थत्यामुळे फक्त चक्कर करणेच बाकी असावे :) मी कुठलही व्यसन पचवू शकेन, तंबाखू सोडून. आता तंबाखू मळून खाणे सोडले, पण कुठे ट्रिप व ट्रेक ठरला तर हमखास सिगारेट मारणे मात्र होतेच. व आठवड्यातुन एकदा तंबाखूयुक्त पानही खातोच. यामुळे मला कुतूहल आहे की मी अंदाजे कर्करोगाच्या किती जवळ-लांब असेन ?
ह
हेमंतकुमार Sat, 08/31/2019 - 04:44 नवीन
यामुळे मला कुतूहल आहे की मी अंदाजे कर्करोगाच्या किती जवळ-लांब असेन ?
>>>> सध्या आपली हवा, पाणी आणि अन्न याद्वारे असंख्य घटक रसायने आपल्या शरीरात जात आहेत. दुर्दैवाने यांवर तर आपल्याला काही नियंत्रण ठेवता येत नाही. अशा परिस्थितीत आपण जर काही व्यसने लावून घेतली तर आपणच आपल्या आगीत तेल ओतणार आहोत. त्यामुळे तंबाकू इत्यादींपासून अलिप्तता ही महत्वाची आहेच. आता तुम्ही जे व्यसन केले आहे त्यामुळे या रोगाचा धोका किती वाढला आहे? तर, या प्रश्नाचे उत्तर देण्यासाठी गणिती असे सूत्र काही नाही (२+२= ४ वगैरे). याचे कारण असे की कर्करोग हा अनेक घटकांच्या एकत्रित परिणामातून होतो. त्यामध्ये जनुकीय अनुकुलता महत्वाची असते. लेखातील हे मुद्दे पुन्हा अधोरेखित करतो: १. रसायनाचे शरीरात जाणारे प्रमाण २. रसायन-संपर्काचा दीर्घ कालावधी ३. कर्करोग होण्यासाठीची जनुकीय अनुकुलता आणि ४. शरीराची कमकुवत प्रतिकारशक्ती ..... या रोगाची कारणमीमांसा विस्तृत देणारा संदर्भ सवडीने शोधून देतो.
ज
जॉनविक्क Sat, 08/31/2019 - 06:27 नवीन
सध्या आपली हवा, पाणी आणि अन्न याद्वारे असंख्य घटक रसायने आपल्या शरीरात जात आहेत. दुर्दैवाने यांवर तर आपल्याला काही नियंत्रण ठेवता येत नाही. अशा परिस्थितीत आपण जर काही व्यसने लावून घेतली तर आपणच आपल्या आगीत तेल ओतणार आहोत. त्यामुळे तंबाकू इत्यादींपासून अलिप्तता ही महत्वाची आहेच.
हाच तर मुद्दा आहे, परवा दिल्लीतील 28 वर्षीय सुसंस्कारित निर्व्यसनी तरूणीला फुफ्फुसाचा कर्करोग झाल्याची बातमी वाचली असेलच.( नेटिझन्स नी दिल्लीतील प्रदूषणाला यासाठी जबाबदार धरले) त्यामुळे नेमकी काय काळजी घ्यावी की आपण आगीपासून सुरक्षित अंतरावर आहोत हे समजेल व लांबूनच तेलही ओतता येईल ;)
.... या रोगाची कारणमीमांसा विस्तृत देणारा संदर्भ सवडीने शोधून देतो.
वाट पहात आहे. जनुकीय अनुकुलता आहे असे म्हणता येईल कारण आधीच्या पिढीत एका व्यक्तीला कर्करोग जडला होताच, त्यामुळे मला नेमके कोणते व्हेरिएबल किती इम्पॅक्ट करतात हे जाणून घ्यायचे कुतूहल आहे.
ह
हेमंतकुमार Sat, 08/31/2019 - 06:39 नवीन
'घटक' नव्हे "घातक" असे वाचावे.
ह
हेमंतकुमार Sat, 08/31/2019 - 06:54 नवीन
हे बघा एक बारा पानी पीडीएफ : https://www.atsdr.cdc.gov/emes/public/docs/Chemicals,%20Cancer,%20and%20You%20FS.pdf साध्या सोप्या भाषेत आहे. तसेच, माझा पूर्वीचा “कर्करोग आणि दुर्दैव” हा लेखही सवडीने बघता येईल: https://misalpav.com/node/44259 यात प्रस्थापित थिअरीला आव्हान देणारी नवी वादग्रस्त थिअरी आहे.
ह
हेमंतकुमार Sat, 08/31/2019 - 06:54 नवीन
हे बघा एक बारा पानी पीडीएफ : https://www.atsdr.cdc.gov/emes/public/docs/Chemicals,%20Cancer,%20and%20You%20FS.pdf साध्या सोप्या भाषेत आहे. तसेच, माझा पूर्वीचा “कर्करोग आणि दुर्दैव” हा लेखही सवडीने बघता येईल: https://misalpav.com/node/44259 यात प्रस्थापित थिअरीला आव्हान देणारी नवी वादग्रस्त थिअरी आहे.