माझं करीयर मार्गदर्शन (!)

मुविजी तुम्ही करियर मार्गदर्शकाकडून आल्यावरचा अनुभव नक्की आम्हांला सांगा हं, मला फार उत्सुकता आहे करियर मार्गदर्शन म्हणजे नेमकं काय सांगतात ह्याबद्दल :) @चिनार - लेख छान जमलाय :)

हे सांगणे / बोलणे खूप सोपे असते साहेब. मध्यम वर्गीयांना हे निर्णय घेणे एवढे सोपे नाही जात. आम्हाला इंजिनियरिंग ला अडमिशन घेतल्यावर हेच का घेतले तेच का घेतले नाही. स्कोप कुठे आहे वगैरे फुकटचे सल्ले देणाऱ्या एका शिक्षकपेशा नातलगाची स्वताच्या मुलाच्या १२ वी नंतर काय करायचे आणि इंजिनियरिंग करायचे तर कोणत्या क्षेत्रात या विचारांनी पळता भुई थोडी होताना पाहिले आहे अस्मादिकांनी अभियांत्रिकी कॉलेज चा बाजार बसण्यआधी BE आणि बाजार उठायला लागल्यानंतर PG केलेला कहर

कितीही आवडीच्या क्षेत्रात असला तरी त्याला आपले क्षेत्र चुकलेच असे वाटत असते माझ्यामते माझ्या आणि चिनार यांच्या लेखात आवडीच्या क्षेत्रात असूनही कुरबूर करणार्‍या व्यक्तींबद्दल लिहिलेले नाही. त्यामुळे वरील वाक्य या दोन्ही लेखांच्या बाबतीत अप्रस्तुत वाटतं. दोन्ही लेखांचा उद्देश आपल्या आवडी-निवडीनुसार विचारपुर्वक ज्यात काम करायला आवडेल असे क्षेत्र निवडतांनी विद्यार्थी-पालकांना येणारे अनुभव हा आहे. माणसाचे मन चंचल असते हे मान्य. पण एखाद्याचा उपजत व्यवसाय-कल हा स्थिर असतो. याला अपवाद आहेत पण म्हणून ते खोटं ठरत नाही. माझ्यामते कुणीही सर्वसामान्य नसतो. प्रत्येकात काहीतरी विशेष असतेच. काहिंना ते बाहेर येण्यास योग्य ती पार्श्वभूमी लाभते काहिंना नाही. बहुसंख्य लोकांमधे एकप्रकारचा न्यूनगंड असतो. चाकोरीबाहेर जाण्याची हिंमत नसते. सुरक्षित व सामाजिक प्रतिष्ठेचं आयुष्य जगायचे ही सर्वात पहिली प्राथमिकता असते. करीअर म्हणजे ज्या क्षेत्रात जास्त स्कोप (पैसा वा संधी) आहे त्यात काम/नोकरी/व्यवसाय करून चरितार्थ चालवणे/संपत्ती गोळा करणे असं ढोबळमानाने समजल्या जातं. जे मुदलात चुकीची धारणा आहे. आयटीचा बूम आलाय तर कुणी भरमसाठ पगाराची नोकरी मिळवून इतरांपेक्षा लवकर सेटल झालाय म्हणजे तो त्याच्या करीअर मधे यशस्वी झालाय असं नसतं. त्याने पैसे मिळवण्याची एक संधी मिळवली असते. ते काम करून तो मनातून खूष असेलच असे नाही. करीअर म्हणजे व्यक्तिगत आवडी-निवडी, क्षमता, बुद्धिमत्ता इत्यादींच्या अनुषंगाने एखादे क्षेत्र निवडून व्यक्तिगत व समाजाचा विकास साधण्यात मोलाची भूमिका बजावणे असा आहे. निवडलेल्या क्षेत्रात आवड असते म्हणून रस घेऊन अधिक काम आणि त्यातून अधिक योग्यता मिळत जाते. यात पैसा हा दुय्यम असून योग्यता व अधिकार यानुसार वेगवेगळ्या पातळीवर योग्य तो पैसा मिळेल हे गृहितक अध्याहृत असतं. सामान्यपणे लोक कुठे पैसा आहे हे बघून क्षेत्र निवडतात. खरंतर स्वतःचा, कामाचा दर्जा वाढला की पैसा मागोमाग चालत येतो हे समिकरण खरं असतं. रँचोच्या मते 'काबील बनो कामयाबी झक मारके पिछे आयेगी'. आणि माझ्यामतेही हेच अंतिम सत्य आहे. पुढचा मुद्दा असा की जे क्षेत्र मिळालंय त्यातच आनंद माना. ही अगदी शरणागतीची भूमिका आहे. आयुष्य कुठल्याही क्षणी कधीच संपलेलं नसतं. प्राप्त परिस्थितीत बदल करणे आवश्यक आहे असं एखाद्याला वाटत असतं ते त्याला शक्यही दिसतं, पण फक्त न्यूनगंड किंवा भीती यामुळेच तसं करणं तो कायम टाळत असतो. आपल्याकडेही एखादी गोष्ट केली की चुकीचेच कसे होईल याचीच चर्चा जास्त होते. ते टाळून हेच करायचं असेल तर काय उपाय आहेत ते कधीच चाचपून बघितले जात नाही. साधं उदाहरण देतो. एखादयाला मॉडेल म्हणून काम करायचं आहे. आता मॉडेल म्हटलं की लगेच '३६-२४-३६' हेच डोळ्यासमोर उभं राहतं. पण मॉडेल इंडस्ट्रीकडे जरा व्यवस्थित बघितलं तर हे ३६-२४-३६ ची गरज इतर मॉडेल्स च्या मानाने फारच कमी असतं. म्हणजे आयुष्याच्या कुठल्याही क्षणी एखादी व्यक्ती मॉडेलचं काम करू शकते. अगदी लहान बाळापासून ८० वर्षाच्या आजीआजोबापर्यंत कुणीही. पण खरंच किती लोकांच्या डोक्यात हा विचार येतो? मॉडेल इंडस्ट्रीला सतत अशा लोकांची गरज असते. आपण आपल्या डोळ्यांनी हजारो अ‍ॅडस बघत असतो, त्यात असे सगळे मॉडेल्सच वापरलेले असतात. किती अ‍ॅड्स ३६-२४-३६ वाल्या मॉडेल्सची असतात? फेविकॉलची कतरीना कैफवाली अ‍ॅड. यात सगळ्यांना कतरीना लक्षात राहते पण दुर्लक्ष केल्या जाणारे तो नवरदेव आणि ती लठ्ठ-बेढब नवरी हेही मॉडेल्सच आहेत, त्यांच्याशिवाय त्या अ‍ॅडला अर्थच नाही. झापडबंद मानसिकता ती हीच. समोर दिसूनही चाकोरीबद्ध विचारपद्धतीने शक्य ते पर्यायांची नोंद घेतल्या जात नाही. हेच इतर व्यवसायांमधेही होतंच. मॉडेलींगचं उदाहरण सर्वपरिचयाचं म्हणून दिलंय. एकदा आपल्या आवडत्या क्षेत्रात आलो की नेहमी आवडीचंच किंवा मनाला पटेल असंच काम करायला मिळेल असंही नसतं. तेव्हा जे मिळालंय ते आवडीनं करा असं म्हणणे संयुक्तिक आहे. मी एक जाहिरात-व्यवसायिक आहे. मला व्यक्तिशः एखादी गोष्ट पटत नाही त्याच व्यक्तीचं, कंपनीचं जाहिरातीचं काम आले तर ते मी आवडत नसेल तरीही नाकारणार नाही. त्या संदर्भात माझे अत्युच्च ज्ञान आणि अनुभव वापरून योग्य तो रीझल्ट देणे हेच माझे उद्दीष्ट असेल. इतर व्यवसायतंही असंच होत असेल. पण जाहिरात व्यवसायिक म्हणून मला अनैतिक किंवा समाजविघातक काम करायला लागले तर ते आनंदाने काय कसेच करू शकणार नाही. नावडीचं काम आवड म्हणून सतत करायला लागणे हा व्यक्तिगत क्षमतांचं अपरिमित नुकसान आहे. यात फोर्थ लेबरची कामं ही फार आवडीची म्हणून केली जातील का असाही प्रश्न विचारल्या जाऊ शकतो. मुळात ती कामं करायला जे लेबर लागतं त्यांची प्राथमिक गरज सुरक्षित नोकरी आणि अन्न असतं. ही कामही आवडीनं करणारी लोक असतातच. कुरकूर करणारे कुठेही असू शकतात. चपराशापासून एखाद्या देशाच्या अध्यक्षापर्यंत कुणीही कुरकूर करु शकतो. त्याचा करीअरशी संबंध नाही.

'आयुष्य आणि करीअर' चा दुसरा भाग लिहितोय. माहिती गोळा करतोय. लवकरच तुमच्या प्रश्नांची उत्तरे देण्याचा प्रयत्न त्यातून होईल. :-)

धन्यवाद !

धन्यवाद बाप्पू …