ब्रेकींग - नैराश्य != केमिकल लोच्या

ब्रेकींग - नैराश्य != केमिकल लोच्या

======================

एक महत्त्वाच्या व्यापक आढाव्यातून आढळले आहे की नैराश्य हे रासायनिक असंतुलनामुळे होते याला कोणतेही शास्त्रीय पुरावे नाहीत.

युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडनच्या संशोधकांनी केलेल्या एका प्रमुख व्यापक आढाव्यात असे आढळून आले आहे की नैराश्य हे सेरोटोनिनची कमी पातळी किंवा सेरोटोनिन क्रियेतील घट यामुळे होते याचा पटवणारा पुरावा मिळत नाही. 'मॉलिक्युलर सायकायट्री' या नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या या अभ्यासाने बऱ्याच दशकांमधील अनेक प्रमुख क्षेत्रांतील संशोधनाचे विश्लेषण केले आणि असा निष्कर्ष काढला की दीर्घकाळापासून चालत आलेल्या "रासायनिक असंतुलन" या सिद्धांताला शास्त्रीय आधार नाही. हे निष्कर्ष एसएसआरआय (SSRI) सारख्या प्रतिनैराश्य औषधांच्या व्यापक वापरामागील मुख्य तर्काला आव्हान देतात, कारण आतापर्यंत अशी समजूत आहे आहे की या औषधांमुळे सेरोटोनिनची पातळी स्थिर राहण्यास होते.

हा आढावा असे सुचवतो की, जैविक पुराव्याच्या अभावातही प्रतिनैराश्य औषधांच्या प्रिस्क्रिप्शनमध्ये झालेली प्रचंड वाढ या सिद्धांताच्या लोकप्रियतेमुळे झाली असावी.

या निष्कर्षांमुळे सेरोटोनिन सिद्धांत सामान्य लोकांच्या समजुती आणि उपचारांच्या निर्णयांवर कसा परिणाम करतो याबद्दलही चिंता निर्माण झाली आहे.

९० टक्के लोक नैराश्य हे रासायनिक असंतुलनामुळे होते असे मानत असताना, संशोधक सावधगिरीचा असा इशारा देतात की ही चुकीची समजूत बरे होण्याची आशा कमी करू शकते आणि औषधांशिवायच्या उपचारांवर अवलंबून राहण्याची शक्यता कमी करू शकते.

याशिवाय, काही पुरावे असे सूचित करतात की कालांतराने प्रतिनैराश्य औषधांमुळे सेरोटोनिनची पातळी आणखी कमी होऊ शकते, ज्यामुळे मानसिक आरोग्य उपचारांमध्ये पारदर्शकता आणि नवीन दृष्टिकोनांची गरज उभी राहते.

लेखक याऐवजी औषधी उपचारांवर एकट्यावर अवलंबून राहण्यापेक्षा, चिकित्सा (थेरपी) आणि जीवनशैलीतील बदलांद्वारे जीवनातील तणाव, मानसिक आघात आणि सामाजिक घटकांकडे लक्ष वेधण्याच्या दृष्टिकोनात बदल करण्याचे समर्थन करतात.

Source: Moncrieff, J., Cooper, R. E., Stockmann, T., Amendola, S., Hengartner, M. P., & Horowitz, M. A. (2022). The serotonin theory of depression: A systematic umbrella review of the evidence. Molecular Psychiatry