*रस्ते आणि गाड्या*
दूरदर्शन मुंबईनंतर अन्य महाराष्ट्रात सुरू झालं तेव्हा बातम्या ऐकण्यासोबत बातम्या देणारे-देणाऱ्या दिसू लागल्या. त्याच काळात बातम्यांना हिंदीत समाचार आणि इंग्लिश मध्ये न्यूज म्हणतात हे कळलं. काही दिवसांनी माझ्या बाबांनी विचारलं,' NEWS शब्द कसा तयार झाला माहितीये का?' माझ्या चेहऱ्यावरचे सपशेल शरणागतीचे भाव समजून म्हणाले, 'चारही दिशांची आद्याक्षरे घेऊन म्हणजे North चे N, East चे E, West चे W, South चे S घेऊन NEWS शब्द तयार झालाय. दहावीपर्यंत भूगोलात 'गोल' मिळाला नसला तरी भारतीय आणि वैश्विक भौगोलिक ज्ञान आजतागायत अगाध राखण्याची किमया मला साधली आहे. 35 वर्षानंतर अमेरिकेच्या भूगोलाने छळायचा वसा उचलला..मला चक्क रस्त्यावर आणून !
अमेरिकेत लक्षात राहतात रस्ते, वाहतूक, गाड्या, स्पीड, आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे मैलाच्या भाषेत सांगितलं जाणार अंतर. प्रत्यक्ष नासा, गुगल अशा ठिकाणी जाण्याचे अंतर इथले लोक अजूनही मैलातच सांगतात. गुगलीण बाई गुगली न टाकता अचूक नेते हे खरंय पण अपेक्षीत ठिकाणी नेताना सगळं-सारखं दिशांचे संदर्भ देत बोलते. तुम्ही आता साऊथला जा.. मग ईस्टला वळा हे ऐकण्यात कारमध्ये लावलेलं सुंदर, अविट गाण्याला मात्र 'वेस्ट' करते.
बरं रस्त्याला 'रोड' शब्द आपल्याला परिचित आहे. एक्सप्रेस वे, हायवे, सबवे हे शब्द बाय द वे आपल्याला माहीत असतात. पण काहीही साधं, सोप्प, सरळ ठेवतील तर ती अमेरिका कुठली ! स्ट्रीट, लेन, लाईन समजू शकतो..पण इथे रस्त्यांना एव्हेन्यू, ड्राईव्ह, बुलीव्हर्ड, ट्रेल, ट्रॅक, ट्रू फेअर, पार्क वे असे अनेक फसवे शब्द तुमच्या भांडारात वाढतात. प्रत्येक रस्त्याला नाव आणि प्रत्येक एक्झिटला नंबर अनिवार्य आहे. भरीत भर 16 A असे लिहून 16 B कडून पुन्हा 16 A ला जाता येईलच अशी शाश्वती नाही. गुरुपौर्णिमेला या गुगलीण बाईच्या पायांच तीर्थप्राशन करावं आणि तिच्या अखंडवाणीला एखादा हार घालून आपली हार प्रकटपणे जाहीर करावी असं वाटलं. कुठूनही कुठेही जायचं असलं तरी हिचे बोट निर्धास्तपणे धरावे आणि गाडी हाकारावी.
इथल्या गाड्यांचे स्पीड पाहून बोबडीच वळते. वळणदार घाटांचे रस्ते अत्यंत उत्तम स्थितीत असतात. गाड्यांचे तर हर प्रकार तुम्हाला रोज दिसतील. हल्ली तर पेट्रोल, डिझेल, गॅस सह इलेक्ट्रिक कारही असतात. इलेक्ट्रिक कारला धूर सोडणे, इंजिन गरम होणे असते की नसते काय माहित नाही पण ती 'टेस्ला' कार डोळ्यांच्या ऑपरेशन नंतर चष्मा घातल्यासारखी मजेदार दिसली. इथे पेट्रोल पंप नाहीत, आहेत त्याला गॅस स्टेशन म्हणतात आणि 'गॅस' म्हणून चक्क 'लिक्विड' पेट्रोल, डिझेल भरतात.
गाड्यांमध्ये पण इथे पर्याय सापळे आहेतच. स्पोर्ट्स कार फॅमिली कार लक्झरी कार व्यतिरिक्त रूफ टाॅप - सन लाईट की मून लाईट अशा पासून ते कारला काय लावून फिरणार त्याप्रमाणे अटॅचमेंट्स इथे पाहिल्या आहेत. आपल्याकडे टू व्हीलरला दुधाचे कॅन लावून येणारे गवळी किंवा दूधवाले, मोठे मोठे पार्सल्स बोजड बॅगेतून घेऊन येणारे डिलिव्हरी बॉय, अन्नपदार्थ देणाऱ्याच्या मागे मोठा डबा असणाऱ्या दुचाकी असतात. इथे गाडीत, मागे, टपावर मोठे बॉक्स, कॅरेज, फोल्डिंग चेअर,टेन्ट्स, बेबी गाड्या असतील असं वाटलं होतं..पण इथे मात्र कारला अडकवून सायकल, सर्फिंग बोर्ड, स्केटिंग बोर्ड इतकच काय टपावरून आणि गाडी मागून मोठ्या बोटींची पण वाहतूक होताना दिसते. रस्ता समुद्रापर्यंत..जंगलात.. कॅम्पसाईट पर्यंत, पर्वताच्या पायथ्यापर्यंत असतोच. तिथून पुढे हवे तेवढे हव्या त्या प्रकारे बोटीने/ सायकलने मजेत फिरू शकता.
कॅम्प साईटला तंबू टाकून रहा...अन्न शिजवा...तळ्यात डुंबा...समुद्राकाठी वाळूत खेळा-लोळा, नाहीतर आपल्या आवडीचं पेय घेऊन तुमच्या मित्र-मैत्रिणी-प्रेयसासोबत वेळ घालवा. काही ठिकाणी आवश्यक साहित्य ठेवलेलेच असते. पण अनेक जण स्वतःची चूल-मूल घेऊनही ट्रिपला आलेले दिसतात. लॉंग विकएन्डला घरी राहणे म्हणजे महापापच! काम, घरकाम आठवड्यातील पाच दिवस.. भेटीगाठी, सेलिब्रेशन वीकएन्डला! दुचाकी वरून प्रवास करणारे कमी आणि जास्त धाडसी! सायकल वरून जाणारे हौशी आणि स्वास्थ प्रेमी! तर सर्वात जास्त मान, प्राधान्य मिळते ते पादचाऱ्यांना. पोलिसांनंतर, रस्ते नियमानंतर सर्वात जास्त इथले लोक घाबरतात, रिस्पेक्ट देतात ते पेडिनां म्हणजे पेडिस्ट्रियनना.. म्हणजेच 11 नंबरचे - 2 पायांचे वाहन घेऊन फिरणाऱ्यांना ! भारतात आपल्याकडे 11 नंबर बक्कळ आहेत..