केरळमध्ये पाहण्यासारखे खूप काही आहे. पण मला जर कुणी विचारले की केरळात पाहण्यासारखे काय आहे? तर मी सांगेन - 'केरळ'. प्रसिद्ध वा प्रेक्षणिय स्थळांबरोबरच रस्त्याने जाताना वाटेत दिसणारे निसर्गाचे रूप पाहणे हे निश्चितच एक अनुभव आहे. प्रत्येक वळणावर नवे चित्र. म्हणुनच कोचिन ते थेकडी हा पाच तासाचा प्रवास मला एखाद्या पर्वणीसारखा वाटला. कुणालाही कंटाळा आला नाही की कधी एकदा पोचु असेही झाले नाही.
कोचिन शहराचे गजबजलेले रस्ते ओलांडुन जाता जाता अर्ध्या तासाहून अधिक वेळ गेला. मात्र एकदा कोचिन मागे पडल्यावर सगळे कसे निवांत दिसु लागले. रहदारी देखिल जरा कमी वाटली. मुंबईकराला बाहेर कुठेही रहदारी कमीच वाटते म्हणा. केरळचे रस्ते म्हणजे मस्त. बहुधा सर्व वाहतुक रस्त्याने होत असल्याने रस्ते नीट बांधलेले व जत्न केलेले असावेत. रस्ते म्हंणाल तर वीसेक फूट रुंद, फार मोठे नाहीत, रस्ता दुभाजकही दिसले नाहीत. मात्र अपघात फार क्वचितच दिसले.
जसजसे शहरापासून दूर जाऊ लागलो तसे रस्ते आपले वेगळे रूप दाखवु लागले. हा असाच एक रस्ता
आणि आणखी थोडे गेल्यावर रस्त्याने पुन्हा नवे रूप दाखवले. आता हिरवाई वाढत होती
वाटेत एका वळणावर गाडी हळु करत आमच्या चक्रधराने म्हणजे सजीने अननसाचा मळा दाखवला. आम्ही गाडी थांबवली आणि उतरलो.
पुन्हा गाडी रस्त्याला लागली आणि मजेशीर प्रकार दिसला. बाजुची सगळी झाडे वार्याच्या दिशेनुसार अशी काही वाकली होती की त्यांच्या मस्त कमानी झाल्या होत्या.
गाडी रस्ता कापीत होती आणि मी जमेल तसे रस्ते टिपत होतो.
केरळचे मला पूर्वीपासून जाणवत आलेले वैशिष्ठ्य म्हणजे सलग मोठा असा निर्मनुष्य भाग अजिबात आढळत नाही. लगोलग घरे, वस्त्या, वाड्या रस्त्यालगत दिसतात. मधेच एखादे शहर, जरा मोठे शहर वा बारीकसे गाव लागते आणि गाव ओलांडताच पुन्हा हिरवा रस्ता. अशाच एका शहरातुन जाताना मला गमतीशीर प्रकार दिसला आणि तो म्हणजे अर्धकमानी. कसल्याश्या कार्यक्रमाची जाहिरात करणार्या या कमानी. जिथे झाडे स्वतःच कमानी धरतात तिथे या कृत्रिम कमानी कशाला असा प्रश्न मला पडला.
केरळ मध्ये प्रवास करताना प्रकर्षाने जाणवलेली आणखी एक गोष्ट म्हणजे ख्रिस्त ध्रर्माचा प्रसार. अक्षरशः सलग दोन मैल देखिल असे जात नव्हते की जिथे चर्च वा मनोरे नाहीत. एखाद्याने केरळातली चर्चेस हा विषय घेतला तर एकाहुन एक अशी सुरेख चर्चेस पाहायला मिळतील. गावागावात आणि दोन गावांमध्ये देखिल ख्रिस्ताचे मनोरे. अशी असंख्य व वैशिष्ठ्यपूर्ण चर्चेस व मनोरे केरळमध्ये पाहायला मिळतात. मला जाता जाता टिपता आलेले हे काही नमुने.
क्रमश: